Trong bể nước ở nhà hàng, vài con cua màu cam đỏ với mai cứng như áo giáp đang bơi qua lại, chủ quán giới thiệu đây là "cua huỳnh đế" -- tương truyền hoa văn trên mai giống áo bào vua chúa nên mới có tên này. Nhưng ngôi nhà thực sự của loài cua này là đáy biển sâu 100 đến 300 mét, cách thành phố một quãng đường biển.
Loài cua biển sâu quý hiếm được báo Đảng bộ tỉnh và tạp chí thủy sản xác nhận chéo
Báo Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi (baoquangngai.vn) và Tạp chí Thủy sản Việt Nam (thuysanvietnam.com.vn) thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng báo chủ lưu Thanh Niên và VnExpress đều có bài viết riêng về loài cua này. Cua huỳnh đế sống ở độ sâu 100 đến 300 mét, mai cứng dày, thịt chắc, là hải sản quý hiếm nổi tiếng vùng biển Quảng Ngãi. Khu bảo tồn biển Lý Sơn từ năm 2023 hợp tác với các nhóm tình nguyện, mua lại cua cái mang trứng từ ngư dân để thả về biển nhằm duy trì nguồn lợi bền vững.
Nói thật: ngư trường chính ở vùng biển Lý Sơn, không phải loài cua bản địa của bờ biển thành phố
Cần nói thật rằng nhiều nguồn chính thống ghi rõ vùng biển "Lý Sơn" là ngư trường chính và địa điểm hoạt động bảo tồn của loài cua này, còn báo chủ lưu Thanh Niên mô tả phạm vi phân bố là "vùng biển Bình Định -- Quảng Ngãi", không phải loài cua bản địa của vùng biển ven bờ thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi. Cua huỳnh đế được phục vụ tại nhà hàng trong thành phố Quảng Ngãi phần lớn là hàng đông lạnh hoặc vận chuyển sống trực tiếp từ tàu cá, thành phố đóng vai trò là chuỗi cung ứng chợ, nhà hàng, chứ không phải vùng biển loài cua này thực sự sinh sống, sinh sản. Bảng này nêu đúng mối quan hệ sản xuất ngoài địa phận này, giữ lại món này làm đại diện cho bức tranh hải sản chung của vùng biển Quảng Ngãi, không tự nhận là đặc sản bản địa của bờ biển thành phố.
Ăn sao cho đúng điệu
- Nhà hàng trong thành phố Quảng Ngãi phần lớn phục vụ hàng đông lạnh hoặc vận chuyển sống, nên hỏi trước quán có hàng tươi hay không.
- Cách ăn truyền thống thường hấp hoặc luộc, để làm nổi bật vị ngọt chắc tự nhiên của thịt cua.
- Mai cua khá cứng, cần chút sức mới lấy được thịt, quán thường sẽ hỗ trợ xử lý giúp khách.
Nhìn thẳng vào gốc tích của con cua này
- Nguồn chính thống ghi rõ vùng biển Lý Sơn là ngư trường chính và địa điểm hoạt động bảo tồn, không phải loài cua bản địa của bờ biển thuộc địa phận thành phố.
- Phạm vi phân bố được ghi nhận là "vùng biển Bình Định -- Quảng Ngãi", nhà hàng trong thành phố phần lớn phục vụ hàng đông lạnh hoặc vận chuyển sống.
- Thành phố đóng vai trò chuỗi cung ứng chợ, nhà hàng, bảng này nêu đúng thay vì tự nhận là đặc sản bản địa.
Bóc lớp mai dày, thịt cua chắc mang theo vị ngọt tự nhiên của biển cả, vùng biển sâu mà con cua này từng bơi qua tuy không nằm trong đường bờ biển thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi, nhưng đĩa cua bày lên bàn tại nhà hàng trong thành phố vẫn là cách người Quảng Ngãi giới thiệu vốn liếng biển cả của mình với khách phương xa.