Trên sạp hàng khô ở chợ Quảng Ngãi, từng chuỗi tỏi bện thành bím treo lủng lẳng, người bán buột miệng là nói ngay được cái tên "tỏi Lý Sơn" -- thương hiệu tỏi nổi tiếng nhất Việt Nam. Chỉ có điều mảnh đất mà những củ tỏi này thực sự mọc lên lại là một hòn đảo núi lửa ngoài khơi, cách thành phố một chuyến phà.
Loại tỏi có chỉ dẫn địa lý nổi tiếng nhất Việt Nam, được cấp chứng nhận chính thức năm 2020
Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam ban hành Quyết định số 2421/QĐ-SHTT ngày 29 tháng 6 năm 2020, chính thức cấp Giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý số 00081 cho sản phẩm tỏi "Lý Sơn", cơ quan quản lý là Ủy ban nhân dân huyện Lý Sơn -- theo thông báo chính thức trên trang web của chính cơ quan cấp chứng nhận. Báo chính thống như Công an Đà Nẵng xác nhận chéo, tỏi Lý Sơn trồng trên nền đất bazan phong hóa đặc trưng của đảo núi lửa, củ nhỏ nhưng thơm nồng đậm đà, là thương hiệu tỏi có độ nhận diện toàn quốc cao nhất Việt Nam, báo Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi xác nhận chợ Quảng Ngãi quanh năm có bán tỏi Lý Sơn cùng các nông sản đặc trưng địa phương khác.
Nói thật: đảo Lý Sơn là huyện đảo độc lập, không thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi, tỏi được thu gom bán qua thành phố
Cần nói thật rằng trước khi sáp nhập hành chính năm 2025, đảo Lý Sơn là huyện đảo độc lập (huyện Lý Sơn), chưa từng thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi (thành phố Quảng Ngãi), hai nơi là hai đơn vị hành chính hoàn toàn tách biệt, cách nhau khoảng 25 đến 30 km đường biển, ranh giới bản đồ trong bộ sưu tập này không đưa đảo Lý Sơn vào trong địa phận thành phố Quảng Ngãi. Giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý được cấp cho tên gọi "Lý Sơn", cơ quan quản lý là Ủy ban nhân dân huyện Lý Sơn -- đây là mô tả ở cấp độ chỉ dẫn địa lý; còn ranh giới bản đồ trong bộ sưu tập này nêu đúng địa phận hành chính thành phố Quảng Ngãi -- đây là mô tả ở cấp độ ranh giới hành chính, hai điều này không mâu thuẫn và không nên bị nhầm lẫn với nhau. Điểm neo tọa độ cũng phản ánh đúng mối quan hệ này: điểm neo dự kiến ban đầu là Cảng Sa Kỳ (bến phà ra đảo Lý Sơn), sau khi kiểm chứng thì phát hiện thực tế nằm ở xã Bình Châu, huyện Bình Sơn -- một huyện lân cận, không thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi -- nên đã loại bỏ. Điểm neo được dùng thay thế là Chợ Quảng Ngãi ở trung tâm thành phố, nơi tỏi Lý Sơn thực sự được thu gom, chế biến, bán lẻ và đưa vào món ăn, chứ không phải nơi củ tỏi mọc lên từ đất.
Mua sao cho đúng điệu
- Sạp hàng khô ở chợ Quảng Ngãi quanh năm có bán tỏi Lý Sơn, thường được bện thành bím treo bán.
- Muốn tìm về vùng trồng thực sự, có thể đi phà từ thành phố Quảng Ngãi ra đảo Lý Sơn, ghé thăm ruộng tỏi tận nơi.
- Khi mua có thể để ý kích cỡ củ và mùi thơm, tỏi trồng trên đảo tuy củ nhỏ nhưng vị thơm nồng rõ rệt hơn hẳn.
Nhìn thẳng vào gốc tích chuỗi tỏi này
- Trước khi sáp nhập hành chính, đảo Lý Sơn là huyện đảo độc lập, chưa từng thuộc địa phận thành phố Quảng Ngãi, hai nơi cách nhau khoảng 25 đến 30 km đường biển.
- Chứng nhận chỉ dẫn địa lý cấp cho tên gọi "Lý Sơn", cơ quan quản lý là huyện Lý Sơn, khác cấp độ mô tả so với ranh giới bản đồ thành phố Quảng Ngãi trong bộ sưu tập này.
- Điểm neo tọa độ dự kiến ban đầu là Cảng Sa Kỳ đã được xác nhận thực ra nằm ở huyện Bình Sơn, không thuộc thành phố Quảng Ngãi, nên đã đổi sang Chợ Quảng Ngãi để phản ánh đúng mối quan hệ thu gom.
Bóc một tép tỏi Lý Sơn, vị thơm nồng bùng lên nơi đầu ngón tay và đầu mũi cùng lúc, cái vị cay nồng ấy đến từ một hòn đảo núi lửa cách 25 km ngoài khơi, nhưng nơi thực sự đưa nó lên bàn ăn, trộn vào từng chén nước chấm, lại là những sạp hàng tỏi tấp nập quanh năm ở chợ Quảng Ngãi.