Mở một gói bột màu đỏ tươi, mùi mặn thơm quyện giữa tôm khô và ớt xộc thẳng lên mũi — đây gần như là món quà lưu niệm bắt buộc phải có trong va-li của người Việt: muối tôm Tây Ninh, chấm ổi, chấm xoài, chấm xôi nếp, thậm chí chấm khoai tây chiên cũng hợp, chỉ một gói nhỏ đã đại diện cho cả hương vị Tây Ninh.
Được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023, mục từ riêng trên vi.wikipedia xác nhận là nghề thủ công đại diện của Tây Ninh
Ngày 18 tháng 2 năm 2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam chính thức đưa 'nghề làm muối ớt Tây Ninh' vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, vi.wikipedia có mục từ riêng giới thiệu, báo Đảng bộ tỉnh Tây Ninh và báo chủ lưu Tuổi trẻ Thủ đô xác nhận chéo. Muối tôm là biến thể vị tôm nổi tiếng nhất trong nghề muối ớt, được xay tay thủ công từ tôm khô, ớt, muối..., mang hương vị mặn cay hòa cùng vị ngọt tự nhiên của tôm, là một trong những đặc sản Tây Ninh có độ nhận diện cao nhất trên toàn quốc Việt Nam.
Nói thật: sản xuất phổ biến khắp tỉnh, không phải riêng của một nơi hay một nhà nào
Cần nói thật rằng phạm vi công nhận di sản này là toàn bộ ngành muối ớt/muối tôm của tỉnh Tây Ninh, không phải riêng của một nơi hay một cơ sở lâu đời nào. Theo thống kê năm 2022, toàn tỉnh có khoảng 37 cơ sở kinh doanh đăng ký thương hiệu, phân bố ở thành phố Tây Ninh, huyện Gò Dầu, thị xã Trảng Bàng, thị xã Hòa Thành và các vùng lân cận, không tập trung ở một đơn vị hành chính duy nhất. Thành phố Tây Ninh là một trong những nơi có nhiều cơ sở đăng ký nhất, chợ hàng khô và cửa hàng quà lưu niệm trong thành phố thực sự là điểm du khách dễ tiếp cận muối tôm nhất, bảng này ghi nhận trên cơ sở đó, không có tranh cãi về vùng sản xuất.
Mua sao cho đúng điệu
- Chợ hàng khô và cửa hàng quà lưu niệm ở thành phố Tây Ninh cùng khắp tỉnh phổ biến có bán, rất tiện mua mang theo.
- Vị đậm nhạt của muối tôm khác nhau tùy công thức mỗi cơ sở, nên nếm thử một ít trước khi quyết định mua nhiều.
- Ngoài chấm trái cây, người địa phương còn hay trộn với xôi nếp hoặc rắc lên đồ ăn vặt để dậy vị.
Nhìn thẳng vào gốc tích của gói muối này
- Phạm vi công nhận di sản là toàn bộ ngành muối ớt Tây Ninh, không giới hạn ở một nơi hay một cơ sở lâu đời nào.
- Khoảng 37 cơ sở đăng ký thương hiệu trên toàn tỉnh phân bố ở nhiều đơn vị hành chính, không sản xuất tập trung một chỗ.
- Thành phố Tây Ninh là một trong những nơi có nhiều cơ sở đăng ký nhất, thực sự là điểm mua chính của du khách.
Xé một gói muối tôm nhỏ, rắc lên lát ổi vừa cắt, vị mặn cay và hương tôm bừng tỉnh ngay đầu lưỡi — hương vị này có thể đến từ những xưởng thủ công rải rác khắp tỉnh, nhưng nó đã sớm trở thành đại diện vị giác trực tiếp nhất mà ai cũng nghĩ đến khi nhắc tới hai chữ 'Tây Ninh'.