Đêm buông xuống, trên bãi đất trống ở thị xã Trảng Bàng, từng tấm bánh tráng được trải kín, để sương đêm âm thầm thấm vào lớp mặt đã nướng nửa chín, sáng hôm sau thu vào, bánh tráng đã mang một lớp mờ hơi nhăn tự nhiên — đây là loại bánh tráng có độ nhận diện toàn quốc cao nhất của tỉnh Tây Ninh, cũng là điểm khởi đầu cho một cuộc đối thoại thẳng thắn về gốc tích mà bảng này không né tránh.
Được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015, ba cơ quan báo chí chủ lưu xác nhận chéo là đặc trưng của Tây Ninh
Cách làm món bánh tráng này là nướng nửa chín để định hình, sau đó đem trải ra ngoài trời vào ban đêm, để sương thấm đều vào cho mềm trở lại, vì vậy có tên gọi 'phơi sương'. Năm 2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam đã đưa nghề làm 'bánh tráng phơi sương Trảng Bàng' vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, các báo chủ lưu Thanh Niên, VietnamPlus, Tiền Phong đều có bài viết độc lập xác nhận chứng nhận này. Cách ăn là trải bánh tráng ra, cuốn cùng rau sống, rau thơm, thịt nướng hoặc tai heo..., cắn một miếng cảm nhận được độ dai đặc trưng của bánh tráng hòa cùng hương thơm mát dịu của sương đêm.
Nói thật: vùng sản xuất cốt lõi ở thị xã Trảng Bàng, không phải địa phận thành phố Tây Ninh
Cần nói thật rằng ngay trong tên gọi chính thức của món bánh tráng này đã mang tên 'Trảng Bàng' — về mặt hành chính, Trảng Bàng là một thị xã trực thuộc tỉnh Tây Ninh, cùng thuộc tỉnh nhưng là hai đơn vị hành chính cấp huyện khác nhau so với thành phố Tây Ninh, hai nơi cách nhau khoảng 40 km, thị xã Trảng Bàng còn nằm gần hướng Thành phố Hồ Chí Minh hơn. Cụm làng nghề truyền thống thực sự, các quán ăn lâu đời phục vụ kèm món này, cũng như phạm vi được công nhận di sản, đều chỉ đến thị xã Trảng Bàng chứ không phải địa phận thành phố Tây Ninh, những gì ăn được trong thành phố Tây Ninh phần lớn là chi nhánh hoặc phiên bản bán lại. Theo nguyên tắc xử lý nhất quán của bảng này với các trường hợp tương tự — giữ lại và nêu đúng sự thật — món này vẫn được đưa vào danh sách, vì hai 'tấm danh thiếp' này (bánh tráng phơi sương và bánh canh Trảng Bàng) thực sự là ký ức vị giác tiêu biểu nhất khi cả nước nhắc đến 'Tây Ninh'.
Ăn sao cho đúng điệu
- Đến cụm làng nghề truyền thống ở thị xã Trảng Bàng mới ăn được phiên bản gần với gốc nhất.
- Cách ăn truyền thống là cuốn rau sống, rau thơm, thịt nướng hoặc tai heo, chấm nước mắm hoặc mắm tôm pha riêng.
- Có thể gọi kèm đĩa rau rừng núi Bà Đen cũng được bảng này ghi nhận, đây là tổ hợp quen thuộc của người Tây Ninh.
Nhìn thẳng vào gốc tích của tấm bánh tráng này
- Tên chính thức mang tên 'Trảng Bàng', vùng sản xuất cốt lõi rõ ràng ở thị xã Trảng Bàng, không phải địa phận thành phố Tây Ninh.
- Hai nơi tuy cùng thuộc tỉnh Tây Ninh, nhưng thị xã Trảng Bàng cách trung tâm thành phố khoảng 40 km, còn nằm gần hướng Thành phố Hồ Chí Minh hơn.
- Các quán trong thành phố Tây Ninh phần lớn mang tính chi nhánh hoặc bán lại, bảng này nêu đúng thực tế, không thổi phồng thành hàng gốc của thành phố.
Cắn miếng bánh tráng còn phảng phất hơi mát của sương đêm, rau sống và thịt nướng cuốn bên trong tan ra trong miệng, hương vị này thật sự đã đi 40 km mới đến được bàn ăn trong thành phố Tây Ninh, nhưng điều đó không hề làm giảm đi vị thế của nó như một tấm danh thiếp đặc trưng của cả tỉnh Tây Ninh.