Một đĩa phở bày lên bàn, dưới cùng là lớp bánh phở, phía trên phủ đầy bì heo chiên vàng giòn, đậu phộng giã, rau sống thái sợi, rưới nước sốt chua ngọt lên rồi trộn đều — đây không phải phở nước, mà là "phở chua" trộn kiểu người Cao Bằng, vị chua thanh khai vị, ăn được quanh năm.
Đài Tiếng nói Việt Nam, báo của Bộ Y tế cùng xác nhận chéo món phở tiêu biểu vùng cao
Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV, đài phát thanh nhà nước) và báo Sức Khỏe và Đời Sống (cơ quan ngôn luận Bộ Y tế), cùng trang du lịch chủ lưu luhanhvietnam.com.vn đều có bài viết riêng giới thiệu món này. Cách làm là trộn bánh phở với bì heo chiên, đậu phộng, rau sống và nước sốt chua ngọt, khác hẳn cách làm phở nước phổ biến ở những nơi khác của Việt Nam, là món phở trộn tiêu biểu của Cao Bằng, nhà hàng và các khu chợ trong thành phố phổ biến đều có phục vụ.
Nói thật: thuyết "du nhập từ Trung Quốc 300 năm trước" chỉ là chuyện truyền miệng, không phải sử liệu
Cần nói thật rằng một số nguồn như Thông tấn xã Việt Nam có nhắc đến thuyết món này "du nhập từ Trung Quốc khoảng 300 năm trước", nhưng không tra được sử liệu chính thức nào để đối chiếu, bảng này xác định đây chỉ là giai thoại truyền miệng địa phương chứ không phải sử liệu xác thực, không dùng làm căn cứ lịch sử chính thức. Còn về nơi xuất xứ, nhiều nguồn đều gọi chung là đặc sản "Cao Bằng", thuộc dạng món ăn được gọi chung theo tỉnh/thành, không thấy tranh cãi về việc giới hạn riêng cho một huyện cụ thể nào, không mâu thuẫn với địa phận thành phố Cao Bằng.
Ăn sao cho đúng điệu
- Nhà hàng và khu chợ trong thành phố phổ biến đều có phục vụ, nên gọi món và trộn ngay lúc bánh phở còn giòn.
- Cách ăn truyền thống thường kèm thêm một chén nước dùng trong hoặc nước chấm chua cay để cân bằng hương vị.
- Ai thích vị chua đậm có thể nhờ quán cho thêm chút nước sốt chua ngọt.
Nhìn thẳng vào gốc tích của đĩa phở này
- Thuyết "du nhập từ Trung Quốc khoảng 300 năm trước" chỉ là giai thoại truyền miệng, không tra được sử liệu chính thức, bảng này không xem là kết luận cuối cùng.
- Nhiều nguồn đều gọi chung là đặc sản "Cao Bằng", không thấy tranh cãi về việc giới hạn riêng cho một huyện cụ thể nào.
- Thuộc món ăn hàng ngày được phục vụ phổ biến khắp tỉnh/thành, bảng này không chỉ định một quán "chính gốc nhất" duy nhất.
Trộn đến muỗng phở chua cuối cùng, vị bì heo chiên giòn vẫn còn đọng lại nơi đầu lưỡi, gốc tích của tô phở này có thể còn nhiều cách nói khác nhau, nhưng trên bàn ăn người Cao Bằng, nó chưa bao giờ cần một câu chuyện khởi nguồn thật chính xác mới chứng minh được vị thế của mình.