Mùa đông vừa chạm ngõ, chảo dầu ở góc phố thành phố Cao Bằng đã sôi sùng sục, từng chiếc bánh nếp vàng giòn bọc thịt vịt được người bán xiên que vớt lên, đưa cho khách đang đứng đợi bên đường — món ăn vặt đường phố này là cách người Cao Bằng chống chọi cái lạnh biên giới Đông Bắc, năm này qua năm khác.
Đặc sản tiêu biểu của Cao Bằng được nhiều báo chủ lưu xác nhận chéo, chiên nóng ngay trên phố mùa đông
Ba cơ quan báo chí khác nhau của Việt Nam — kênh checkinvietnam thuộc VTC, afamily.vn thuộc VCCorp, 24h.com.vn — đều có bài viết riêng về món này. Cách làm là bọc miếng thịt vịt đã ướp gia vị vào lớp bột nếp rồi chiên ngập dầu, vỏ ngoài giòn rụm, bên trong dẻo quánh của nếp hòa cùng vị mặn thơm của thịt vịt, là món ăn vặt chiên nóng quen thuộc trên phố thành phố Cao Bằng vào mùa đông, trời càng lạnh sạp hàng càng đông khách.
Nói thật: năm ra đời và phường xã khởi nguồn chính xác không tra được sử liệu, bảng này không tự bịa ra gốc tích
Cần nói thật rằng nhiều nguồn đều gọi chung món này là đặc sản "Cao Bằng", thuộc dạng món ăn vặt đường phố được gọi chung theo tỉnh/thành, không thấy tài liệu nào giới hạn riêng cho một huyện cụ thể nào, nên không mâu thuẫn với địa phận thành phố Cao Bằng. Nhưng ngược lại, năm ra đời chính xác, phường xã khởi nguồn hay sạp hàng đầu tiên sáng tạo ra món này thì hoàn toàn không tra được sử liệu nào để đối chiếu, bảng này không sử dụng những suy đoán có thể đang lưu truyền trong dân gian, nêu đúng thực tế là gốc tích món này chỉ truy được đến mức "món ăn vặt quen thuộc trên phố Cao Bằng vào mùa đông", không có câu chuyện khởi nguồn chính xác hơn để tham khảo.
Ăn sao cho đúng điệu
- Đến phố thành phố Cao Bằng vào mùa đông, tìm sạp chiên nóng tại chỗ ăn ngay lúc còn nóng mới đúng vị.
- Vỏ ngoài giòn, bên trong nóng hổi, nên ăn kèm rau sống và nước chấm chua cay để đỡ ngán.
- Phần lớn sạp hàng không có biển hiệu cố định, cứ đi theo hướng người dân địa phương xếp hàng là chuẩn.
Nhìn thẳng vào gốc tích của món ăn vặt này
- Nhiều nguồn đều gọi chung là đặc sản "Cao Bằng", chưa thấy tranh cãi về việc giới hạn riêng cho một huyện nào.
- Năm ra đời chính xác và phường xã khởi nguồn không tra được sử liệu, bảng này không dùng những suy đoán chưa được xác thực.
- Thuộc dạng món ăn vặt đường phố theo mùa, bảng này không nêu tên một quán "chính gốc" duy nhất nào, điểm neo là cụm sạp hàng trên phố.
Cắn vỡ lớp vỏ giòn, vị mặn thơm của thịt vịt hòa cùng độ dẻo của nếp tan ngay trong miệng, chẳng ai nói rõ được ai là người đầu tiên chiên ra món này, nhưng cứ mỗi độ đông về, chảo dầu sôi trên phố Cao Bằng vẫn luôn đúng hẹn mở hàng.