Một tô cháo màu xanh nhạt bưng ra, kèm một nhúm đậu xanh và hành phi - đây là cháo khoái, món ăn vặt bình dân thường thấy ở các gánh hàng rong và quanh khu chợ phố cổ Hải Phòng, truyền thông Việt Nam thậm chí còn giải thích tên gọi món này bằng cụm "ăn là khoái".
Trí tuệ bình dân thời bao cấp để lại
Báo Dân Trí từng hai lần có bài viết riêng về món cháo này vào năm 2021 và 2024, báo VietnamNet và trang thông tin điện tử chính thức của UBND thành phố Hải Phòng thanhphohaiphong.gov.vn cũng đều có bài viết riêng ghi lại. Các bài báo chỉ ra, màu xanh nhạt của tô cháo này đến từ việc bột gạo trộn cùng rau cải bó xôi, rau đắng hay các loại rau xanh khác ninh chung, chứ không phải pha thêm phẩm màu công nghiệp; nguồn gốc của món này có thể truy về thời kỳ "bao cấp" thiếu thốn vật tư của Việt Nam, là sản phẩm để lại từ trí tuệ đời sống của người dân bình dân khi đó tự tìm nguyên liệu tại chỗ để nấu cháo lót dạ, nay đã phát triển thành món ăn vặt vỉa hè ăn kèm đậu xanh và hành phi, một bát chỉ khoảng 15 nghìn đồng.
Làm rõ thật thà: mô hình gánh hàng rong, không có quán cố định nổi tiếng
Cần nói thẳng một điều: món ăn này thuộc mô hình gánh hàng rong vỉa hè và các sạp nhỏ quanh chợ, không có một quán cố định nào có thể xác định rõ ràng là bảng hiệu nổi tiếng, tọa độ trong bài viết này lấy chợ đại diện phố cổ - chợ Sắt - làm định vị khái quát, chứ không phải chỉ đích danh một sạp hàng cụ thể nào. Bài viết năm 2024 của Dân Trí thậm chí còn ghi lại phản ứng của một du khách người Mỹ khi lần đầu nếm thử tô cháo lạ lẫm này, cũng nhắc đến không ít sạp hàng thường có cảnh khách xếp hàng - điều này cho thấy sức hút của món ăn này chủ yếu đến từ gốc gác bình dân giản dị của nó, chứ không phải hiệu ứng bảng hiệu của một quán nổi tiếng nào.
Đi đâu ăn cho yên tâm
- Các gánh hàng rong quanh chợ Sắt phố cổ là nơi thường thấy nhất, nên đến gần khu chợ đi một vòng để tìm.
- Sạp nào có nhiều khách xếp hàng thường là lựa chọn quen thuộc của khách hàng thân thiết, có thể dùng làm căn cứ để chọn.
- Ăn kèm đậu xanh và hành phi là cách ăn chuẩn, cũng có thể nhờ người bán điều chỉnh chút theo khẩu vị riêng.
Nhìn nhận thật thà về mô hình kinh doanh món này
- Thuộc mô hình gánh hàng rong vỉa hè và sạp nhỏ quanh chợ, không có quán cố định duy nhất nào để xác định.
- Tọa độ trong bài viết chỉ là định vị khái quát của chợ đại diện phố cổ, không phải chỉ đích danh sạp hàng cụ thể nào.
- Sức hút của món ăn này đến từ gốc gác bình dân thời bao cấp, chứ không phải bảng hiệu của một quán nổi tiếng nào.
Một tô cháo khoái chứa đựng trí tuệ đời sống thời bao cấp để lại, màu xanh nhạt không phải ai cố tình pha ra, mà là hương vị chân thực người dân phố cổ Hải Phòng tự tìm nguyên liệu tại chỗ nấu nên.