Dọc theo Thác Bạc, trong bể nước của chi nhánh Vua Cá Hồi nuôi những con cá hồi vân và cá tầm béo mập, một nồi lẩu bưng ra bàn, thịt cá tươi ngọt săn chắc — nhưng nồi lẩu tưởng như đặc sản đúng điệu của Sa Pa này, bản thân loài cá thực ra đến từ phương xa, không phải sinh ra và lớn lên ở vùng núi Việt Nam.
Tạp chí ngành nghề chính thức và báo du lịch độc lập cùng xác nhận khu vực Thác Bạc là nơi nuôi trồng và tập trung nhà hàng
Báo chí chính thức Tạp chí Công Thương (cơ quan ngôn luận của Bộ Công Thương) có bài "Định vị thương hiệu cá hồi Sa Pa" và Tạp chí Thủy sản Việt Nam (tạp chí hệ thống ngành thủy sản) có bài viết cụ thể ghi nhận ngành nuôi cá nước lạnh ở Sa Pa, báo du lịch độc lập vietnamhoinhap.vn với bài "'Vua' cá Hồi, cá Tầm ở Thác Bạc Sa Pa" cùng VinWonders xác nhận chéo khu vực Thác Bạc là nơi tập trung nuôi trồng và nhà hàng chủ yếu.
Nói thật: cá hồi vân và cá tầm không phải loài cá bản địa Việt Nam, mãi đến cuối thập niên 1990 mới nhập trứng cá từ châu Âu về nuôi thử thành công
Cần nói thật rằng cá hồi vân Sa Pa (cá hồi vân/Oncorhynchus mykiss) không phải loài cá bản địa Việt Nam, quê hương gốc là vùng ven biển Thái Bình Dương Bắc Mỹ; cá tầm cũng tương tự. Cách làm là từ cuối thập niên 1990 nhập trứng cá đã thụ tinh từ châu Âu, nuôi thử thành công trong môi trường nước lạnh ở độ cao lớn của Sa Pa rồi mới phát triển thành ngành sản xuất, thuộc trường hợp "du nhập loài ngoại lai rồi nuôi trồng bản địa hóa" chứ không phải món ăn nguyên gốc truyền thống. Báo nhà nước VietNamNet từng đưa tin bài "Cá hồi Sa Pa giá rẻ: Chủ hồ nuôi cá nói thẳng sự thật" phản ánh tình trạng lộn xộn trên thị trường khi có loại cá mượn danh "cá giống Sa Pa" nhưng nguồn gốc thực tế không rõ ràng để bán phá giá, khuyên du khách nên chọn các trại nuôi uy tín, đừng vì ham rẻ mà mua phải cá không rõ nguồn gốc.
Ăn sao cho đúng điệu
- Dọc Thác Bạc các chi nhánh như Song Nhi, Vua Cá Hồi cho chọn cá sống tại chỗ để chế biến, độ tươi được đảm bảo hơn.
- Nước lẩu thường có vị chua cay hoặc cà chua, có thể trao đổi với quán để điều chỉnh theo khẩu vị riêng.
- Khi mua cá làm quà, nên chọn trại nuôi uy tín, tránh mua phải cá giống bán phá giá không rõ nguồn gốc.
Nhìn thẳng vào xuất xứ của con cá này
- Cá hồi vân, cá tầm không phải loài cá bản địa Việt Nam, quê hương gốc lần lượt ở vùng nước Bắc Mỹ và châu Âu.
- Mãi đến cuối thập niên 1990 mới nhập trứng cá đã thụ tinh từ châu Âu, là trường hợp nuôi trồng bản địa hóa loài ngoại lai.
- Báo nhà nước từng đưa tin tình trạng cá phá giá không rõ nguồn gốc trên thị trường, bảng này nói thật để nhắc nhở.
Một nồi lẩu cá hồi cá tầm bốc khói nghi ngút bưng ra bàn, hương vị tươi ngọt của thịt cá quả thật cuốn hút, nhưng nói thật thì quê hương của con cá này ở tận Bắc Mỹ và châu Âu, người Sa Pa dùng nước lạnh độ cao lớn nuôi nên ngôi nhà thứ hai cho nó, đây là câu chuyện của một ngành công nghiệp mà loài ngoại lai bén rễ lập nghiệp, chứ không phải món ăn bản địa truyền đời.