Chưa đi hết đường Bạch Đằng, không khí đã sực lên mùi mắm lên men mặn nồng, từng khạp mắm màu nâu sẫm, đỏ thẫm, trắng đục bày dọc theo phố, người bán hàng buột miệng là kể ra được vài chục loại — nơi đây chính là "vương quốc mắm" mà người Châu Đốc tự hào gọi tên.
Ngành nghề trăm năm được nhiều báo địa phương ghi nhận, cụm chợ nổi tiếng với hàng trăm loại mắm
Nhiều bài báo trên Người Lao Động, báo Nhân Dân... đã ghi lại lịch sử lâu đời của nghề làm mắm Châu Đốc cùng con số "hàng trăm loại" theo cách hiểu chung của người dân địa phương, các trang du lịch như VinWonders, luhanhvietnam.com.vn xác nhận chéo rằng khu vực đường Bạch Đằng và Chợ Châu Đốc là nơi tập trung sạp mắm dày đặc nhất, thương hiệu nổi tiếng Mắm Bà Giáo Khỏe "7777777" đặt cơ sở sản xuất ngay ngoại ô thành phố. Cần nói thật rằng con số "hàng trăm loại mắm" là con số truyền miệng được nhiều báo cùng nhắc lại theo cách hiểu của người dân, không phải số liệu thống kê chính thức, bảng này nêu đúng bản chất là sự đồng thuận dân gian chứ không phải sử liệu chính xác.
Nói thật: điểm khác với mắm Cần Thơ, Mỹ Tho nằm ở quy mô giao thương biên giới chứ không phải công thức
Mắm, với tư cách là một nhóm thực phẩm muối lên men, phổ biến rộng khắp các thành phố miền Tây sông Cửu Long, Cần Thơ và Mỹ Tho đã có trong bộ sưu tập này cũng đều có món mắm riêng. Điểm khác biệt của Châu Đốc với các thành phố này không nằm ở một công thức hay một món ăn cụ thể, mà ở chỗ thành phố nằm ngay nơi sông Tiền, sông Hậu gặp nhau, sát tuyến giao thương thủy sản từ Biển Hồ và biên giới Campuchia, nhờ vậy hình thành nên cụm sản xuất - kinh doanh có mật độ chủng loại cao nhất, quy mô lớn nhất, đó mới là nội dung thực chất của danh xưng "vương quốc mắm". Bản thân cụm sạp mắm trong chợ là tập hợp nhiều sạp hàng, không phải một cửa hàng có tên riêng duy nhất.
Mua sao cho đúng điệu
- Khu vực đường Bạch Đằng và Chợ Châu Đốc có sạp hàng tập trung nhất, có thể ngửi thử tại chỗ để so sánh mắm làm từ các loại cá khác nhau.
- Mắm Bà Giáo Khỏe "7777777" là thương hiệu lâu năm có độ nhận diện cao trong thành phố, hợp làm quà biếu.
- Mắm có mùi khá nồng, nên chọn loại đóng gói hút chân không dung tích nhỏ để mang theo, tránh mùi lan ra hành lý.
Nhìn thẳng vào gốc tích của khạp mắm này
- Mắm là nhóm thực phẩm lên men phổ biến chung ở các thành phố miền Tây sông Cửu Long, Cần Thơ, Mỹ Tho cũng đều có phiên bản riêng.
- "Hàng trăm loại", "lịch sử lâu đời" là ấn tượng truyền miệng được nhiều báo địa phương cùng nhắc lại, không phải số liệu thống kê chính xác.
- Nét riêng của Châu Đốc nằm ở quy mô giao thương biên giới và mật độ chủng loại, chứ không phải độc quyền một công thức hay kỹ nghệ nào.
Người bán múc một muỗng mắm sẫm màu, đưa cho khách nếm thử một miếng nhỏ, vị mặn nồng lên men bùng lên nơi đầu lưỡi — khạp mắm ấy chứa đựng không chỉ gia vị, mà còn là dấu vết đời sống của bao thế hệ người dân thành phố biên giới này bám víu vào nghề buôn bán thủy sản mà tồn tại.