Tại nhà hàng Bảy Bồng trên đường Trưng Nữ Vương, nhân viên bưng ra một đĩa gỏi xanh biếc điểm những chồi non, vị đắng chạm đầu lưỡi trước rồi mới bị vị chua cay ngọt của nước mắm và rau củ lấn át — hương vị của đĩa gỏi sầu đâu này thực chất là cả một chặng đường ẩm thực truyền từ biên giới Campuchia sang.
Wikipedia ghi rõ nguồn gốc từ Campuchia, năm 2022 được công nhận là món đặc trưng An Giang
Mục từ "Gỏi sầu đâu" trên Wikipedia tiếng Việt ghi rõ món này "có xuất xứ từ Campuchia", được các gia đình người Khmer sinh sống tại các tỉnh biên giới như An Giang, Cà Mau mang sang rồi bản địa hóa dần. Tháng 8/2022, tổ chức kỷ lục dân gian VietKings công nhận món này vào Top 50 "Kỷ lục châu Á về ẩm thực đặc sản", báo địa phương baoangiang.com.vn cũng có phóng sự xác nhận giải thưởng này. Trong thành phố, nhà hàng Bảy Bồng trên đường Trưng Nữ Vương cùng các quán trên đường Đông Đa, Sương Nguyệt Ánh... đều có phục vụ món này.
Nói thật: vị đắng đến từ giống cây miền Tây cụ thể, không phải Châu Đốc hay An Giang sáng tạo ra
Cần nói thật rằng món này không phải do Châu Đốc hay An Giang sáng tạo, mà là kết quả bản địa hóa sau khi truyền thống ẩm thực người Khmer di cư vào các tỉnh biên giới. Ngoài ra cần đặc biệt lưu ý, cây sầu đâu có giống miền Tây (hoa trắng xanh, lá xanh ăn được) và giống miền Trung (hoa tím, lá có độc) khác nhau, bảng này chỉ nói đến lá non giống miền Tây không độc, ăn được; nếu hái nhầm giống miền Trung sẽ có nguy cơ ngộ độc. Việc công nhận năm 2022 là món thứ hai của An Giang nhận được loại công nhận này của tổ chức dân gian, sau món bún cá Châu Đốc năm 2012, đây là công nhận của tổ chức kỷ lục dân gian chứ không phải giải thưởng chính thức, bảng này nêu đúng bản chất. Nhiều nhà hàng trong thành phố đều có phục vụ món này, bảng này chỉ liệt kê điểm neo tiêu biểu chứ không bình chọn quán ngon nhất.
Ăn sao cho đúng điệu
- Nhà hàng Bảy Bồng trên đường Trưng Nữ Vương là điểm neo tiêu biểu trong thành phố, có thể gọi kèm cá nướng hoặc khô cá.
- Cách ăn truyền thống thường trộn thêm mắm chua cay, xoài bào sợi, dưa leo để cân bằng vị đắng của lá sầu đâu.
- Lần đầu thử nên ăn ít một, vị đắng khá rõ, cần thời gian làm quen.
Nhìn thẳng vào gốc tích của đĩa gỏi này
- Wikipedia ghi rõ món này bắt nguồn từ Campuchia, theo cộng đồng người Khmer truyền vào các tỉnh biên giới Việt Nam, không phải sáng tạo bản địa.
- Cây sầu đâu có giống ăn được (miền Tây) và giống có độc (miền Trung), bảng này chỉ nói đến lá non giống miền Tây không độc.
- Công nhận năm 2022 là do tổ chức kỷ lục dân gian bình chọn, không phải giải thưởng của nhà nước, bảng này nêu đúng tính chất này.
Vị đắng lan trên đầu lưỡi rồi ngọt hậu dần, đĩa gỏi này giống hệt hương vị của một thành phố biên giới — không phải công thức độc quyền của ai, mà là dấu vết bao thế hệ vượt qua biên giới, trộn lẫn mâm cơm của nhau mà thành.