Trước sạp hàng ở Chợ Hạ Long 1, tiếng chày gỗ giã mực đều đặn vang lên không ngớt, từng viên chả mực vàng ruộm giòn tan vừa vớt ra khỏi chảo — đây là món hải sản đại diện nhất của Hạ Long, báo chí vẫn hay gọi nó là "đại sứ du lịch", nhưng đằng sau danh xưng ấy, hoá ra có một câu chuyện chỉ khi tra cứu kỹ mới nhìn rõ.
Cụm chợ gần 300 sạp hàng, giã tay là cốt lõi của tay nghề
Bài viết chuyên đề của halongbay.com.vn "Chả mực - Đại sứ du lịch của Quảng Ninh" giới thiệu món này, Hội Kỷ lục gia Việt Nam VietKings (tổ chức kỷ lục dân gian) đưa chả mực Hạ Long vào danh sách Top 50 đặc sản toàn quốc, nhiều báo như mia.vn ("8 địa chỉ"), toplist.vn ("Top 6 địa chỉ"), dulichtoday.vn ("Top 10 địa chỉ"), iVIVU ("13 món đặc sản Hạ Long") xác nhận chéo công đoạn cốt lõi: dùng mực tươi nguyên con giã tay (bằng chày cối) thành chả, cho độ giòn dai đặc trưng. Trong gần 300 sạp hàng ở Chợ Hạ Long 1, các thương hiệu lâu năm có tên tuổi gồm Chả Mực Hiền Nhung (sạp 228-230), Chả Mực Thoan (khu hàng chín, sạp 36-37, thành lập năm 1998), Chả Mực Dasavina (sạp 46-47, phố Lê Quý Đôn), ngoài ra còn có các thương hiệu Chả Mực Phúc, Gia Phúc...
Nói thật: "đại sứ du lịch" là biệt danh báo chí, không phải văn bản công nhận chính thức
Cần nói thật rằng cụm từ "đại sứ du lịch Quảng Ninh" sau khi tra cứu kỹ được xác nhận là cách gọi quảng bá xuất phát từ các trang du lịch như halongbay.com.vn, không tìm thấy văn bản quyết định chính thức nào của chính quyền cấp tỉnh, bảng này nêu đúng thực tế đây là danh xưng đồng thuận của báo chí và giới kinh doanh, không phải danh hiệu pháp định; ngược lại, chứng nhận Top 50 đặc sản toàn quốc của Hội Kỷ lục gia Việt Nam VietKings (tổ chức dân gian, không phải cơ quan nhà nước) lại có nguồn cụ thể có thể tra cứu, hai loại công nhận này bản chất khác nhau, không nên nhầm lẫn. Ngoài ra cũng cần nhắc, sự khác biệt về độ giòn dai giữa chả giã tay và chả xay máy khá rõ rệt, nhiều báo cảnh báo du khách tình trạng chả xay máy giả làm chả giã tay không hiếm trên thị trường, khi chọn mua nên để ý sạp hàng có trình diễn giã chả tại chỗ hay không.
Mua sao cho đúng điệu
- Chợ Hạ Long 1 với gần 300 sạp hàng, Hiền Nhung, Thoan, Dasavina đều là thương hiệu lâu năm có tên tuổi, thích hợp so sánh tại chỗ.
- Khi mua nên để ý sạp hàng có trình diễn giã chả tại chỗ hay không, tránh mua nhầm chả xay máy giả làm chả tay.
- Muốn ăn sáng có thể gọi kèm xôi trắng, là cách ăn quen thuộc của người dân địa phương.
Nhìn thẳng vào gốc tích của viên chả mực này
- "Đại sứ du lịch" sau khi tra cứu kỹ được xác nhận là cách gọi quảng bá của báo chí, không phải văn bản công nhận chính thức của chính quyền cấp tỉnh.
- Chứng nhận Top 50 đặc sản toàn quốc của tổ chức kỷ lục dân gian VietKings có nguồn cụ thể, bản chất khác với danh xưng đại sứ du lịch.
- Chợ Hạ Long 1 đã trải qua hai đợt sáp nhập hành chính năm 2024 và 2025, nhưng vị trí thực tế của chợ không thay đổi.
Cắn vỡ lớp vỏ giòn tan, thớ chả mực dai giòn bật lên giữa hai hàm răng, vị ngọt biển lan thẳng lên đầu lưỡi — viên chả này có xứng với danh hiệu "đại sứ du lịch" hay không thì mỗi người một ý, nhưng dòng người xếp hàng trước sạp đã tự bỏ phiếu bằng hành động của mình.