Trên sạp hàng khô ở Chợ Hạ Long 1, từng túi sá sùng khô quăn queo được xếp ngay ngắn, người bán bảo đây là báu vật được vất vả lộn rửa từ đảo phía bên kia biển — nhưng nếu muốn truy đến tận vùng nguyên liệu thượng hạng nhất, phải rời khỏi trung tâm Hạ Long, đi về phía các đảo thuộc huyện Vân Đồn.
Món hải sản quý hiếm tốn công chế biến, hàng tươi có thể lên tới 4,5 triệu đồng một ký
Mục từ "Sá sùng" trên Wikipedia tiếng Việt xác nhận tên khoa học Sipunculus nudus, phân bố ở vùng biển Vân Đồn/Móng Cái tỉnh Quảng Ninh, Nha Trang tỉnh Khánh Hòa, Côn Đảo... tinviettravel.com ("Kinh nghiệm chợ hải sản Hạ Long") nêu rõ "chỉ có sá sùng vùng biển Quan Lạn, Minh Châu huyện Vân Đồn mới được đánh giá là thượng hạng nhất", traveloka, sasungkho.com xác nhận chéo sự khác biệt về phân hạng chất lượng giữa sá sùng Quan Lạn và sá sùng các vùng khác (kể cả Quảng Tây, Trung Quốc). Vì công đoạn chế biến cực kỳ tốn công (phải lộn rửa thủ công để loại bỏ nội tạng và cát), cộng thêm độ hiếm, giá bán lẻ hàng tươi trên thị trường có thể lên tới 1,6-4,5 triệu đồng một ký, dịp lễ tết còn cao hơn, con số này trích từ nhiều báo du lịch có sự đồng thuận chung, không phải mức giá thống nhất chính thức.
Nói thật: vùng nguyên liệu thượng hạng nằm ở huyện Vân Đồn, không thuộc địa phận thành phố Hạ Long
Cần nói thật rằng bảng này sau khi tra cứu xác nhận vùng nguyên liệu sá sùng thượng hạng nhất được giới trong nghề công nhận là đảo Quan Lạn và đảo Minh Châu thuộc huyện Vân Đồn, không nằm trong địa phận thành phố Hạ Long — huyện Vân Đồn là một đơn vị hành chính cấp huyện độc lập khác của tỉnh Quảng Ninh, ngang hàng chứ không trực thuộc thành phố Hạ Long. Các chợ trong thành phố Hạ Long như Chợ Hạ Long 1 là điểm tập kết bán lẻ chính để du khách mua sá sùng khô, bảng này nêu đúng thực tế điểm neo là nơi bán chứ không phải vùng nguyên liệu, cách xử lý này nhất quán với cách mục "Tung lò mò" của Châu Đốc trong bộ sưu tập này xử lý đặc sản có vùng nguyên liệu ở nơi khác. Ngoài ra cũng cần nói rõ, danh sách ứng viên ban đầu ghi "chỉ sản xuất ven biển vịnh Hạ Long", qua tra cứu xác nhận cách nói này quá chung chung, vùng nguyên liệu chính xác phải là ven biển huyện Vân Đồn chứ không phải bản thân bờ biển thành phố Hạ Long; nhưng vì vị trí địa lý gần nhau và cùng thuộc hệ sinh thái vịnh Hạ Long, đa số báo du lịch vẫn quen xếp chung vào "đặc sản Hạ Long", bảng này giữ theo cách nhận biết phổ biến này nhưng nêu rõ sự khác biệt chính xác về vùng nguyên liệu.
Mua sao cho đúng điệu
- Khu sạp sá sùng khô ở Chợ Hạ Long 1 là điểm mua tập trung nhất trong thành phố, có thể so sánh hàng tại chỗ.
- Muốn truy tận gốc phiên bản thượng hạng nhất, có thể sắp xếp đến đảo Quan Lạn, đảo Minh Châu thuộc huyện Vân Đồn.
- Sá sùng tốn công chế biến, độ hiếm cao, khi mua hàng khô nên chọn sạp uy tín, tránh mua phải hàng trà trộn.
Nhìn thẳng vào gốc tích của con sá sùng này
- Vùng nguyên liệu thượng hạng nhất được giới trong nghề công nhận là đảo Quan Lạn và đảo Minh Châu, không nằm trong địa phận thành phố Hạ Long.
- Huyện Vân Đồn và thành phố Hạ Long là hai đơn vị hành chính ngang hàng cấp huyện và cấp thành phố, không trực thuộc nhau, chợ Hạ Long chỉ là điểm bán.
- Danh sách ứng viên ban đầu ghi "chỉ sản xuất ven biển vịnh Hạ Long" quá chung chung, bảng này đã tra cứu điều chỉnh và nêu rõ sự khác biệt vùng nguyên liệu.
Nhón một miếng sá sùng khô bỏ vào miệng, vị mặn mòi của biển tan dần nơi đầu lưỡi, quê hương thật sự của món quý này, hoá ra vẫn còn ở những hòn đảo sâu hơn trong lòng vịnh Hạ Long.