Trong quán hải sản ở ngõ Cao Thắng, nhân viên bưng ra một cặp sam biển vừa nướng xong, vỏ hơi cháy xém, thịt ngọt đậm đà — món này nghe qua tưởng chỉ là hải sản bình thường, nhưng nếu nhận diện sai loài, thứ bưng lên bàn có thể không phải món ngon, mà là một tai nạn chết người.
Quán Sam Bà Tỵ và các quán có tên tuổi khác, cách ăn bảy vị từ nướng, chiên đến trộn miến
vinwonders.com ("Sam biển Quảng Ninh - loại hải sản quý hiếm"), ticotravel.com.vn ("Top 3 quán ăn sam biển ngon nhất Hạ Long"), nguyethalong.vn ("3 quán ngon"), sunparadiseland.com xác nhận chéo bảy cách chế biến từ trứng sam nướng, chiên, trộn miến và địa chỉ các quán có tên tuổi, gồm Quán Sam Bà Tỵ (số 103 phố Nguyễn Thái Bình hoặc số 6 ngõ Cao Thắng, phường Hồng Hà cũ), Nhà hàng Dũng Hoa (số 95, tổ 8 khu 5, phường Hồng Hải), Quán Hùng Mít (số 124 phố Giếng Đáy, phường Bạch Đằng).
Nói thật (cảnh báo an toàn): dễ bị nhầm lẫn với loài mang độc tố cá nóc, từng gây tử vong
Cần đưa ra cảnh báo an toàn một cách thành thật: nhiều báo chính thống Việt Nam (vietnamnet.vn, kenh14.vn, Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế vfa.gov.vn) ghi nhận sam biển (Tachypleus tridentatus) có hình dạng cực kỳ giống với loài mang độc tố cá nóc (tetrodotoxin, tỷ lệ tử vong cao, không có thuốc giải, chịu nhiệt không bị phá huỷ khi nấu chín) là con so biển (họ sam đuôi tròn Carcinoscorpius rotundicauda), hai loài thường bị nhầm lẫn dẫn đến ngộ độc tử vong, cả nước Việt Nam đã ghi nhận nhiều vụ ngộ độc chết người, bao gồm vụ 2 người ngộ độc ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tháng 12/2024, bảng này nêu đúng thông tin rủi ro cao này, hoàn toàn không phải phóng đại. Nhà hàng chính thống chỉ sử dụng sam biển đã qua nhận diện, và phải chế biến theo cặp (một đực một cái) — dân gian Việt Nam phổ biến cho rằng sam đực chất lượng kém hơn, không được chế biến riêng lẻ, phải đi kèm sam cái. Ngoài ra cũng cần nói rõ, danh sách ứng viên ban đầu ghi "một phần khoảng 150-300 nghìn đồng", qua tra cứu nhiều báo cho thấy giá bán lẻ hàng tươi mỗi cặp khoảng 700 nghìn đến 1,2 triệu đồng, giá món ăn tại nhà hàng khoảng 20-100 nghìn đồng một món (chưa tính combo hải sản trọn gói), bảng này nêu đúng sự chênh lệch giữa hai cách tính giá này, không lấy con số ban đầu trong danh sách ứng viên làm chuẩn duy nhất.
Ăn sao cho đúng điệu
- Quán Sam Bà Tỵ (số 103 phố Nguyễn Thái Bình hoặc số 6 ngõ Cao Thắng) là quán lâu năm được nhiều báo trích dẫn.
- Nhất định chọn nhà hàng chính thống, chỉ gọi sam biển đã qua nhận diện, tránh mua ở sạp vỉa hè không rõ nguồn gốc.
- Cách ăn truyền thống là nướng, chiên, trộn miến theo combo bảy vị, có thể nhờ quán gợi ý món đặc trưng.
Nhìn thẳng vào rủi ro an toàn của món này
- Sam biển có hình dạng cực giống loài so biển mang độc tố cá nóc, Việt Nam đã ghi nhận nhiều vụ ngộ độc tử vong, gồm cả vụ việc tháng 12/2024.
- Cách chế biến đúng chuẩn phải theo cặp (một đực một cái), sam đực không được đưa lên bàn riêng lẻ.
- Con số giá ban đầu trong danh sách ứng viên có sai lệch, bảng này đã điều chỉnh và nêu rõ chênh lệch giữa giá hàng tươi và giá tại nhà hàng.
Gắp một miếng thịt sam nướng cho vào miệng, vị ngọt đậm đà xen lẫn độ chắc của hải sản, nhưng cái khó thực sự của món này chưa bao giờ nằm ở gia vị, mà nằm ở đôi mắt biết phân biệt loài, ngay trước khi món ăn được bưng lên bàn.