Ở sạp hàng khô chợ Phan Rang, từng chuỗi tỏi củ nhỏ treo thành hàng, chủ sạp thoăn thoắt bóc một tép cho khách ngửi thử — mùi cay nồng nhưng không gắt này thực ra được chở về chợ từ một làng muối ven biển cách đó mấy chục cây số.
Được cấp nhãn hiệu tập thể chính thức, diện tích trồng toàn tỉnh vượt 210 hecta
Trang thông tin đặc sản vùng miền của Bộ Công Thương Việt Nam, sanphamvungmien.vn, trong báo cáo chính thức "Nâng tầm thương hiệu tỏi Phan Rang - Ninh Thuận", xác nhận Ninh Thuận đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể "Tỏi Phan Rang", diện tích trồng tỏi toàn tỉnh vượt 210 hecta. Nhiều trang du lịch độc lập (mia.vn, bazantravel.com, chiecthiavang.com) xác nhận chéo khí hậu khô hạn và đất cát ven biển tạo nên đặc trưng riêng của giống tỏi này.
Nói thật: nơi trồng thực sự nằm ở các xã ven biển thuộc Huyện Ninh Hải, không nằm trong địa phận thành phố Phan Rang
Cần nói thật rằng "tỏi Phan Rang" là tên thương hiệu giữ nguyên địa danh lịch sử (tỉnh Phan Rang cũ / tên gọi vùng miền chung), nơi trồng thực sự tập trung ở các xã ven biển thuộc Huyện Ninh Hải cũ (nay đã tái cơ cấu hành chính) là Xã Nhơn Hải, Thanh Hải, Thái An, không nằm trong địa phận thành phố Phan Rang (12 phường 1 xã cũ); chợ Phan Rang là đầu mối tập kết và bán lẻ tỏi khô của toàn khu vực, mục này nêu đúng tính chất của tọa độ là điểm bán trong thành phố chứ không phải nơi sản xuất. Đặc trưng của giống tỏi này là củ nhỏ, dễ bóc, cay nhưng không gắt, phơi khô có thể giữ được hơn nửa năm không hỏng; năm 2024, ba hợp tác xã nông nghiệp (Nhơn Hải, Thái An, Thanh Hải) cùng giành quyền sử dụng nhãn hiệu tập thể "Nắng và Gió Phan Rang".
Mua sao cho đúng điệu
- Sạp hàng khô ở chợ Phan Rang là điểm mua tỏi hành tiện lợi nhất, có thể ngửi thử tại chỗ để so sánh các lô hàng.
- Tỏi phơi khô có thể giữ được hơn nửa năm, hợp mua về dùng dần.
- Nhận diện nhãn hiệu tập thể "Nắng và Gió Phan Rang" để biết sản phẩm hợp tác xã đã được chứng nhận từ 2024.
Nhìn thẳng vào gốc tích của chuỗi tỏi này
- "Tỏi Phan Rang" giữ nguyên thương hiệu địa danh lịch sử, nơi trồng thực sự ở các xã ven biển thuộc Huyện Ninh Hải, không nằm trong địa phận thành phố Phan Rang.
- Chợ Phan Rang là đầu mối tập kết và bán lẻ tỏi khô của toàn khu vực, mục này nêu đúng đây là điểm bán chứ không phải nơi sản xuất.
- Nhãn hiệu tập thể chỉ mới được ba hợp tác xã giành quyền sử dụng năm 2024, là cột mốc xây dựng thương hiệu tương đối gần đây, mục này không phóng đại thành lịch sử lâu đời.
Bóc một tép tỏi, mùi cay nồng xộc lên mũi mà không gắt — nơi bắt nguồn của hương vị này thực ra là dải cát ven biển mặn gió cách đó mấy chục cây số, chợ Phan Rang chỉ là trạm đầu tiên nó được nhìn thấy sau khi vào thành phố.