Biển hiệu trên phố 21 Tháng 8 ghi "thịt cừu Ninh Thuận", đĩa sườn cừu bưng ra thơm nức mũi — nhưng nếu giở tấm giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý do Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp năm 2017, phạm vi bảo hộ in rõ ràng đen trắng lại không có ba chữ "thành phố Phan Rang".
Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00059 được cấp chính thức, nêu rõ các xã cụ thể thuộc năm huyện
Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam, trên trang chính thức ipvietnam.gov.vn, công bố "Bảo hộ Chỉ dẫn địa lý 'Ninh Thuận' cho sản phẩm thịt cừu": ngày 24 tháng 10 năm 2017, cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00059, nêu rõ phạm vi địa lý được bảo hộ là Xã Phước Trung thuộc Huyện Bác Ái; Xã Phước Nam, Phước Dinh, Phước Minh thuộc Huyện Thuận Nam; Xã Phước Thuận, Phước Hữu, Phước Dân, Phước Vinh thuộc Huyện Ninh Phước; Xã Mỹ Sơn, Nhơn Sơn thuộc Huyện Ninh Sơn; và Xã Xuân Hải, Nhơn Hải thuộc Huyện Ninh Hải. Báo chủ lưu Thanh Niên với bài "Thịt cừu Ninh Thuận được bảo hộ chỉ dẫn địa lý" cùng bài viết chuyên đề của báo chính thức Bộ Công Thương Việt Nam xác nhận chéo. Sau đợt sáp nhập tỉnh năm 2025, báo Pháp Luật TP.HCM (được tuoitre.vn đăng lại) xác nhận tỉnh Khánh Hòa (tỉnh mới sáp nhập) tiếp tục duy trì bảo hộ chỉ dẫn địa lý này.
Nói thật: phạm vi bảo hộ không bao gồm địa phận thành phố Phan Rang, Phan Rang là đầu mối giao thương chứ không phải nơi sản xuất được chứng nhận chính thức
Cần nói thật rằng đây là món duy nhất trong 14 món ứng cử của bộ sưu tập này có chứng nhận chỉ dẫn địa lý chính thức (giấy chứng nhận số 00059, cấp năm 2017 bởi Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam), và giấy chứng nhận nêu rõ phạm vi bảo hộ gồm các xã cụ thể thuộc Huyện Bác Ái, Thuận Nam, Ninh Phước, Ninh Sơn, Ninh Hải — không bao gồm địa phận thành phố Phan Rang (12 phường 1 xã cũ). Mục này công khai điều này một cách thẳng thắn: nội thành Phan Rang là đầu mối thương mại để bán và bán lẻ thịt cừu (cụm phố 21 Tháng 8), nhưng nói một cách nghiêm ngặt, phạm vi chỉ dẫn địa lý được chứng nhận chính thức không bao trùm bản thân thành phố Phan Rang. Nhiều trang ghi nhận cừu được nhập giống từ Ấn Độ khoảng một thế kỷ trước và bản địa hóa sau khi thích nghi với khí hậu thảo nguyên khô Ninh Thuận; Việt Nam hiện chỉ có quy mô chăn nuôi cừu ở một số ít khu vực lân cận Ninh Thuận, là loại gia súc hiếm gặp trên toàn quốc. Sau khi tỉnh Ninh Thuận sáp nhập vào Khánh Hòa năm 2025, tư cách bảo hộ chỉ dẫn địa lý này được xác nhận chính thức là vẫn được duy trì.
Ăn sao cho đúng điệu
- Dê Núi Hương Sơn / Dê Đồng Cừu trên phố 21 Tháng 8, phường Phước Mỹ, bán cả dê lẫn cừu, hợp để so sánh hai loại thịt trong một lần ghé.
- Muốn đến gần hơn nơi sản xuất được chứng nhận chính thức, có thể tìm đến các hộ chăn nuôi tại các xã cụ thể thuộc Huyện Bác Ái, Thuận Nam, Ninh Phước, Ninh Sơn, Ninh Hải.
- Thịt cừu thường được chế biến kiểu nướng hoặc lẩu, nên nhờ quán gợi ý phần thịt tươi nhất trong ngày.
Nhìn thẳng vào gốc tích của đĩa thịt cừu này
- Phạm vi bảo hộ chỉ dẫn địa lý chính thức nêu rõ các xã cụ thể thuộc năm huyện, giấy chứng nhận không có ba chữ "thành phố Phan Rang", mục này công khai thẳng thắn khoảng cách này.
- Phố 21 Tháng 8 của thành phố Phan Rang là cụm thương mại và ẩm thực, không phải bản thân vùng sản xuất được chứng nhận chỉ dẫn địa lý chính thức.
- Sau đợt sáp nhập tỉnh năm 2025, tư cách bảo hộ chỉ dẫn địa lý này được xác nhận chính thức là vẫn được duy trì tại tỉnh Khánh Hòa mới thành lập.
Đĩa sườn cừu bưng ra, mỡ cháy thơm nức mũi — đây là món duy nhất trong 14 món ứng cử của bộ sưu tập này có thể đưa ra giấy chứng nhận chính thức, nhưng nơi sản xuất ghi trên giấy chứng nhận ấy lại không phải thành phố Phan Rang. Cái người Phan Rang bán, là niềm tự hào được nuôi lớn ở vài huyện lân cận.