Một đĩa chả thịt heo xiên nướng than hoa hơi cháy cạnh, bóng dầu hấp dẫn, đi kèm cả bàn bánh tráng, rau sống, rau thơm, dưa leo, cà rốt củ cải chua ngọt thái sợi - tự tay cuốn thành một cuốn, chấm vào chén nước sốt gan heo đậu phộng sánh đặc. Đây chính là nem nướng, một trong những món chả cuốn tiêu biểu nhất của miền Trung Việt Nam, cũng là món mà hầu như ai đến Nha Trang du lịch cũng được gợi ý phải thử.
Đặc sản Việt Nam được vinh danh "Kỷ lục châu Á mới" năm 2023
Năm 2023, nem nướng Ninh Hòa được tổ chức văn hóa dân gian "Tổ chức Kỷ lục châu Á" đưa vào danh sách "10 kỷ lục châu Á mới về ẩm thực và đặc sản quà tặng Việt Nam", sánh vai cùng những món ăn nổi tiếng khác của Việt Nam như bánh mì Sài Gòn, cơm hến Huế; các cơ quan báo chí chính thống như Thanh Niên và trang quảng bá du lịch nông thôn của Tổng cục Du lịch Việt Nam đều đăng lại tin này. Quán Đặng Văn Quyên ở trung tâm Nha Trang, theo lời kể của chủ quán, gia đình đã làm nem ở thị trấn Ninh Hòa từ những năm 1950, đến năm 1987 mở quán trên phố Lê Lợi ở trung tâm Nha Trang, rồi sau đó dời về phố Lãn Ông như hiện nay, là một trong những quán nem được nhắc đến nhiều nhất ở Nha Trang.
Làm rõ thật thà: quê hương đích thực nằm ở thị trấn Ninh Hòa, phía bắc Nha Trang
Cần nói thẳng một điều: nói cho đúng thì nem nướng không phải món "sinh ra và lớn lên" ở Nha Trang, quê hương thật sự của nó là thị trấn Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, cách Nha Trang khoảng 33 km về phía bắc. Vì Nha Trang là nơi tập trung khách du lịch nên món này mới được quảng bá rộng rãi như "món đặc trưng của Nha Trang", nhưng chỉ cần nhìn vào ba chữ "Ninh Hòa" trong tên gọi là đã biết rõ quê hương thật sự nằm ở đâu. Ngoài ra, danh hiệu "Kỷ lục châu Á mới" về bản chất chỉ mang tính chất quảng bá văn hóa dân gian, không phải chứng nhận ẩm thực chính thức hay có cơ chế thẩm định quốc tế nghiêm ngặt, độ tin cậy có giới hạn, không nên hiểu quá mức thành một giải thưởng ẩm thực uy tín - nó giống một công cụ tiếp thị văn hóa hơn là tấm giấy bảo chứng chất lượng. Còn về câu chuyện gia đình Đặng Văn Quyên "khởi nghiệp ở Ninh Hòa từ những năm 1950, dời về Nha Trang năm 1987", đây là lời kể của chính quán, tuy được nhiều trang báo du lịch độc lập dẫn lại nhưng chưa thấy cơ quan báo chí chính thống nào đối chiếu với tư liệu gốc.
Ăn thế nào mới đúng điệu
- Nhúng bánh tráng cho mềm trước, trải rau sống rau thơm rồi mới đặt chả nướng lên, cuốn chặt tay rồi chấm sốt, ăn một miếng gọn gàng là đã nhất.
- Nước sốt gan heo đậu phộng có vị khá đậm, lần đầu ăn nên chấm thử một chút trước rồi mới tăng dần.
- Quán thường dọn kèm một đĩa rau sống rau thơm khá lớn, nếu sợ ăn không hết có thể dặn quán đừng bưng ra hết một lần.
Đừng để danh hiệu quảng bá đánh lừa
- Nem nướng thật sự khởi nguồn từ thị trấn Ninh Hòa cách Nha Trang 33 km về phía bắc, không phải món ăn bản địa của riêng Nha Trang.
- "Kỷ lục châu Á mới" chỉ là danh hiệu quảng bá văn hóa dân gian, không phải giải thưởng ẩm thực có thẩm định quốc tế nghiêm ngặt.
- Câu chuyện khởi nghiệp do quán tự kể chỉ là lịch sử truyền miệng, dù được nhiều trang du lịch dẫn lại nhưng chưa được báo chí chính thống đối chiếu tư liệu gốc.
Bảng hiệu của món chả cuốn này tuy treo ở Nha Trang, nhưng trong huyết mạch vẫn chảy hương vị Ninh Hòa - biết được gốc gác này rồi, ăn lại càng thấy thú vị hơn.