Trước nồi lớn trong cơ sở thủ công, người thợ cầm que tre dài khuấy đều nồi mạch nha đang sánh lại, mùi thơm đậm đặc của mạch nha lan khắp con hẻm — đây là mạch nha thủ công mà người Quảng Ngãi gọi là "Mạch nha Thi Phổ", cùng kẹo gương Thu Xà làm nên cặp đôi kẹo huyền thoại của Quảng Ngãi, chỉ có điều quê hương thực sự của nó lại ở huyện Mộ Đức, ngoài địa phận thành phố.
Báo chính thống và cơ quan nhà nước cùng xác nhận chéo một trong cặp đôi kẹo huyền thoại của Quảng Ngãi
Báo chính thống Sài Gòn Giải Phóng (sggp.org.vn, cơ quan ngôn luận Thành ủy TP.HCM), chuyên mục văn hóa trên trang chính thức phường Cẩm Thành thuộc thành phố Quảng Ngãi (camthanh.quangngai.gov.vn) và trang tiếng Anh Saigoneer cùng xác nhận chéo, loại mạch nha này được nấu từ gạo nếp lên mầm cho đến khi sánh thành mạch nha, đã từng đoạt giải sản phẩm công nghiệp tại các hội chợ ở Huế, Hà Nội vào thập niên 1930. Câu đối "Kẹo gương Thu Xà / Mạch nha Thi Phổ" là câu nói nổi tiếng của Quảng Ngãi, xếp hai món này thành cặp đôi kẹo huyền thoại, hiện có hai cơ sở Kim Hồng và Thy Thảo đạt chứng nhận OCOP ba sao.
Nói thật: vùng sản xuất cốt lõi truyền thống ở vùng Thi Phổ, huyện Mộ Đức, không nằm trong địa phận thành phố Quảng Ngãi
Cần nói thật rằng vùng sản xuất cốt lõi truyền thống của loại mạch nha này là vùng Thi Phổ, huyện Mộ Đức (huyện Mộ Đức), nay thuộc thị trấn Mộ Đức, không nằm trong địa phận thành phố Quảng Ngãi. Phường Cẩm Thành và các nơi khác trong địa phận thành phố Quảng Ngãi là điểm bán lẻ tập kết chính, thị trường phổ biến đều mua được, bảng này áp dụng nguyên tắc xử lý nhất quán như thường lệ của bộ sưu tập, giữ lại món này và nêu đúng nơi sản xuất không phải bản địa của thành phố. So với kẹo gương cùng chung mạch văn hóa kẹo Quảng Ngãi, hai món hoàn toàn khác nhau về hình thức sản phẩm (mạch nha sánh lỏng so với miếng kẹo đậu phộng trong suốt) và kỹ thuật chế biến, không phải mục trùng lặp.
Mua sao cho đúng điệu
- Cơ sở thủ công ở phường Cẩm Thành và các nơi khác trong thành phố Quảng Ngãi phổ biến bán được mạch nha nấu tươi.
- Kết cấu sánh dẻo dính răng, cách ăn truyền thống là chấm bánh nếp hoặc múc trực tiếp một thìa.
- Muốn tìm về vùng sản xuất truyền thống, có thể sắp xếp ghé thăm vùng Thi Phổ ở huyện Mộ Đức.
Nhìn thẳng vào gốc tích của lọ mạch nha này
- Vùng sản xuất cốt lõi truyền thống là vùng Thi Phổ, huyện Mộ Đức, nay thuộc thị trấn Mộ Đức, không nằm trong địa phận thành phố Quảng Ngãi.
- Phường Cẩm Thành và các nơi khác trong địa phận thành phố Quảng Ngãi là điểm bán lẻ tập kết chính, không phải vùng sản xuất cốt lõi truyền thống.
- Cùng chung mạch văn hóa kẹo Quảng Ngãi với kẹo gương, nhưng hình thức sản phẩm và kỹ thuật hoàn toàn khác nhau, không phải mục trùng lặp.
Múc một thìa mạch nha thủ công sánh dẻo, vị ngọt dính răng tan dần nơi đầu lưỡi, lọ mạch nha này không mang công thức bản địa của địa phận thành phố Quảng Ngãi, mà mang theo gần trăm năm bền bỉ của những người thợ vùng Thi Phổ, huyện Mộ Đức, đến nay vẫn còn thơm trong các cơ sở thủ công giữa thành phố.