Trên sạp hàng khô ở chợ thành phố Cao Bằng, từng bao hạt dẻ đã bóc vỏ chất cao như núi nhỏ, người bán buột miệng là kể ngay ra được cái tên "hạt dẻ Trùng Khánh" — đây là món quà lưu niệm mà du khách xem là tiêu biểu nhất của Cao Bằng, nhưng mảnh đất mà nó thực sự bén rễ lại nằm ở vùng đồi núi đá vôi ngoài địa phận thành phố.
Được cấp chỉ dẫn địa lý chính thức năm 2014, nông sản có độ nhận diện toàn quốc cao nhất của Cao Bằng
Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam chính thức cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý "Trùng Khánh" năm 2014, báo chủ lưu VnExpress và Dân Trí xác nhận chéo, đây là nông sản chỉ dẫn địa lý có độ nhận diện toàn quốc cao nhất của tỉnh Cao Bằng, mùa thu hoạch vào mùa thu là lúc chợ búa nhộn nhịp nhất, vỏ mỏng ruột ngọt, hàm lượng đường cao là đánh giá phổ biến.
Nói thật: vùng sản xuất cốt lõi ở huyện Trùng Khánh, không nằm trong địa phận thành phố Cao Bằng
Cần nói thật rằng chứng nhận chỉ dẫn địa lý ghi rõ vùng sản xuất cốt lõi là các xã Đình Minh, Chí Viễn, Khâm Thành, Phong Châu... thuộc huyện Trùng Khánh của tỉnh Cao Bằng, ở độ cao 450 đến 600 mét trên vùng đồi núi đá vôi, không nằm trong địa phận thành phố Cao Bằng. Lý do đưa vào bảng này là vì hạt dẻ là nông sản chỉ dẫn địa lý có độ nhận diện toàn quốc cao nhất của tỉnh Cao Bằng, là "đặc sản tiêu biểu của Cao Bằng" trong nhận thức phổ biến của du khách, chợ và cửa hàng quà lưu niệm trong thành phố Cao Bằng cũng thực sự phổ biến có bán, bảng này áp dụng nguyên tắc xử lý nhất quán như các trường hợp tương tự trong bộ sưu tập, giữ lại món này và nêu đúng vùng sản xuất thực sự nằm ở huyện Trùng Khánh, chứ không phải địa phận thành phố Cao Bằng.
Mua sao cho đúng điệu
- Sạp hàng khô ở chợ thành phố Cao Bằng và các cửa hàng quà lưu niệm nhộn nhịp nhất vào mùa thu hoạch mùa thu, hợp để chọn mua tại chỗ.
- Khi mua có thể để ý màu vỏ và kích cỡ, hạt căng vỏ mỏng thường có ruột ngọt hơn.
- Muốn tìm về vùng sản xuất thực sự, có thể sắp xếp ghé thăm các xã trồng hạt dẻ ở huyện Trùng Khánh.
Nhìn thẳng vào gốc tích của hạt dẻ này
- Chứng nhận chỉ dẫn địa lý ghi rõ vùng sản xuất cốt lõi là huyện Trùng Khánh, không nằm trong địa phận thành phố Cao Bằng.
- Thành phố Cao Bằng là điểm mua "đặc sản tiêu biểu" trong nhận thức của du khách, chứ không phải nơi thực sự trồng hạt dẻ.
- Sản lượng chính xác hàng năm không tra được số liệu thống kê chính thức, bảng này chỉ nêu con số ước tính diện tích trồng hơn 240 héc-ta, không suy đoán sản lượng chính xác.
Bóc một hạt dẻ Trùng Khánh, vị ngọt mịn của ruột hạt tan ngay trong miệng, vị ngọt này thực ra đã đi qua một chặng đường từ vùng đồi núi đá vôi về đến chợ thành phố Cao Bằng, rồi mới rơi vào va-li của du khách.