Trời vừa hửng sáng, các quán hủ tiếu trên đường Quang Trung, quận Ninh Kiều đã nhóm lửa từ sớm. Những sợi hủ tiếu dẹt được trụng qua nước sôi, vớt ra bày lên trên là thịt heo thái lát, tôm, gan heo và tỏi phi giòn, thế là một tô hủ tiếu nóng hổi được bưng ra bàn. Buổi sáng của người Cần Thơ thường bắt đầu bằng tô hủ tiếu này — nước dùng thanh nhẹ hơi ngọt, topping tùy khách gọi nhiều hay ít, là một trong những lựa chọn ăn sáng bình dân và quen thuộc nhất của thành phố cửa ngõ sông Mekong này. Khu vực đường Quang Trung tập trung khá nhiều quán lâu đời trên ba mươi năm, khách xếp hàng trước quán phần lớn là người địa phương quen mặt, chứ không phải khách du lịch cố tình tìm đến.
Hủ tiếu là gì, và hành trình từ Triều Châu đến Cần Thơ
Nguyên mẫu của hủ tiếu là loại sợi mì gạo dẹt do người Triều Châu di cư mang vào Nam Bộ, chính là món “kway teow” quen thuộc trong cộng đồng người Hoa ở Đông Nam Á. Mục về hủ tiếu (guǒtiáo) trên Wikipedia tiếng Trung ghi lại nhiều dòng và cách chế biến khác nhau của loại mì gạo dẹt này ở Triều Châu, Quảng Phủ và các nơi ở Đông Nam Á; phiên bản Việt Nam được cho là hình thành và phát triển mạnh ở khu vực Chợ Lớn, Sài Gòn vào khoảng thập niên 1950–1960 nhờ cộng đồng người Hoa, rồi dần dần lan ra các thành phố Nam Bộ. Cần phải nói thẳng: hủ tiếu không phải là món ăn do Cần Thơ sáng tạo ra, Cần Thơ chỉ là một trong những thành phố ăn món mì này phổ biến, không phải là nơi khởi nguồn — điều này cần được làm rõ khi thực hiện bài giới thiệu này, để tránh truyền miệng sai lệch.
Nhưng Cần Thơ vẫn có câu chuyện hủ tiếu của riêng mình — không nằm ở topping hay nước dùng, mà ở tay nghề của những “lò hủ tiếu”. Quanh Cần Thơ vẫn còn không ít lò hủ tiếu truyền thống, tráng bột gạo rồi phơi bánh hủ tiếu ngay tại chỗ; những năm gần đây, một số lò lâu năm còn nhuộm màu bánh hủ tiếu rồi đem chiên để tạo ra món ăn mới lạ (xem thêm mục “pizza hủ tiếu” khác trong bộ sưu tập này). Có thể nói, đóng góp của người Cần Thơ với hủ tiếu nằm nhiều hơn ở khâu “chế biến” chứ không phải “phát minh”.
Ăn sao cho đúng điệu
Điểm danh quán ngon và kiến thức địa phương
Hủ Tiếu Bèo Ngày Xưa Lê Lai nằm quanh khu đường Quang Trung là quán lâu đời tiêu biểu ở đây, mở bán hơn ba mươi năm, từng được nhiều trang báo du lịch Việt Nam như Mytour, Luhanhvietnam viết bài giới thiệu riêng. Cần lưu ý rằng cẩm nang Michelin hiện chỉ bao phủ ba thành phố Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, Cần Thơ và toàn bộ Đồng bằng sông Cửu Long vẫn chưa nằm trong phạm vi thẩm định. Vì vậy, danh xưng “quán lâu đời” ở đây đến từ các bài báo du lịch và tiếng lành đồn xa qua nhiều năm kinh doanh, không phải là chứng nhận thẩm định chính thức nào cả — bài giới thiệu này nêu rõ điều đó, tránh phóng đại thành đẳng cấp Michelin.
Giá cả và giờ mở cửa
- Một tô hủ tiếu tùy lượng topping dao động khoảng 30.000–50.000 đồng (khoảng 37–61 Đài tệ).
- Các quán lâu đời phần lớn bán cho khách ăn sáng là người địa phương, nên ghé vào buổi sáng, đi trễ có thể quán đã bán hết và dọn hàng.
- Câu tiếng Việt để gọi món: “Cho tôi một tô hủ tiếu đầy đủ.”
Lưu ý khi ghé thăm
- Cẩm nang Michelin chưa bao phủ Cần Thơ, danh xưng “quán lâu đời” của các tiệm đến từ báo chí du lịch và tuổi đời quán, không phải thẩm định chính thức, cứ ghi nhớ trong đầu là được.
- Hủ tiếu không phải do Cần Thơ sáng tạo, nếu muốn truy tìm cội nguồn thật sự thì người Triều Châu di cư và khu Chợ Lớn, Sài Gòn mới chính là gốc gác.
- Muốn tận mắt xem quá trình nhuộm màu và phơi bánh tại “lò” hủ tiếu, có thể sắp xếp thời gian ghé thăm các lò truyền thống quanh khu đường Vành Đai.
Một tô hủ tiếu buổi sáng thực ra chứa đựng cả trăm năm lịch sử di cư của người Triều Châu về phương Nam; người Cần Thơ ăn không phải là một phát minh, mà đã biến hương vị ngoại lai thành nếp sống thường nhật của chính mình.