Trời chưa sáng hẳn, dòng sông Cần Thơ dưới chân cầu Cái Răng đã chật kín ghe thuyền. Nhà vườn treo cả sào tre trên mũi ghe với dứa, dưa hấu, nhãn chất đầy, từ xa đã nhìn ra ngay ghe đang bán món gì — đó chính là “cây bẹo”, biển hiệu độc đáo riêng có của chợ nổi. Chợ họp từ khoảng hai ba giờ sáng, cao điểm mua bán sỉ nhộn nhịp nhất là từ bốn đến sáu giờ, còn du khách thì phần lớn chọn đi thuyền nhỏ len lỏi vào lúc trời vừa hửng sáng, vừa ngắm cảnh mua bán vừa ngồi trên mũi ghe chòng chành ăn tô hủ tiếu hoặc phở nấu tại chỗ làm bữa sáng — đây là hình ảnh tiêu biểu nhất của Cần Thơ, cũng là hình ảnh thường xuất hiện trên trang bìa các báo du lịch quốc tế.
Đây là chợ như thế nào, vì sao được công nhận di sản phi vật thể
Chợ nổi Cái Răng là chợ đầu mối trái cây, rau củ trên sông có quy mô lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia” vào năm 2016, mục “Chợ nổi Cái Răng” trên Wikipedia tiếng Việt cũng ghi nhận việc công nhận chính thức này; các báo du lịch quốc tế như Lonely Planet, Tripadvisor nhiều năm liền cũng xếp nơi đây là điểm đến số một của Cần Thơ và cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Nhưng cần nói thẳng một điều: hoạt động buôn bán ban đầu của chợ là mua bán sỉ trái cây rau củ, ghe thuyền treo hàng lên đầu sào thay cho biển hiệu; còn “bữa sáng hủ tiếu, phở trên ghe” mà du khách quen thuộc thực ra là dịch vụ phụ trợ phát triển gần đây để đáp ứng nhu cầu du lịch, không phải là hoạt động giao thương nguyên bản của chợ. Cùng với sự phát triển của giao thông đường bộ, quy mô chợ nổi đã thu hẹp khá nhiều so với thời hoàng kim, việc công nhận di sản phi vật thể năm 2016 phần nào cũng mang ý nghĩa cứu vãn bảo tồn, chứ không chỉ đơn thuần là một danh hiệu tô điểm thêm.
Đi chợ sao cho đúng điệu
Kiến thức địa phương
Thời gian xuất phát và di chuyển
- Bến cách trung tâm thành phố khoảng 7km, đa số hành trình đều khuyên nên xuất phát trước 5 giờ sáng để kịp thời điểm mua bán sỉ nhộn nhịp nhất.
- Giá thuê thuyền tùy loại ghe và thời gian đi, nên thỏa thuận trước giá cả và thời gian tại bến hoặc qua công ty du lịch trước khi xuất phát, tránh bị tăng giá đột xuất.
- Bữa sáng trên ghe (hủ tiếu, phở, cà phê) thuộc dịch vụ phụ trợ mang tính du lịch, giá thường nhỉnh hơn trên bờ một chút, đó là chi phí trải nghiệm hợp lý.
Lưu ý khi ghé thăm
- Quy mô chợ đã thu hẹp hơn thời hoàng kim, nếu đến với kỳ vọng là “chợ nổi lớn nhất Đông Nam Á” thì sự chênh lệch có thể rõ hơn tưởng tượng.
- Hủ tiếu, phở trên ghe là dịch vụ du lịch phát triển sau này, không phải nội dung giao thương nguyên bản của chợ, cứ ghi nhớ điều này khi trải nghiệm.
- Vào mùa cao điểm (đặc biệt là dịp lễ dài ngày), lượng khách và ghe thuyền ở bến tăng mạnh, nên đặt thuyền trước và kiểm tra kỹ áo phao cùng các thiết bị an toàn khác.
Sào tre thay biển hiệu, mũi ghe làm cả bếp lò, chợ nổi Cái Răng buôn bán theo cách nguyên sơ nhất; dù quy mô không còn như xưa, tô hủ tiếu chòng chành húp giữa buổi sớm mai vẫn là ấn tượng đầu tiên sống động nhất mà Cần Thơ dành cho lữ khách.