Ở sạp hàng khô chợ Phan Rang, từng chai nước mắm màu hổ phách xếp ngay ngắn, nhãn ghi "Cà Ná" — nhưng trên bản đồ hành chính hôm nay, địa danh này từ lâu đã thuộc về tỉnh Khánh Hòa, cách thành phố Phan Rang một quãng đường không hề gần.
Hiệp hội Nước mắm Truyền thống Việt Nam xác nhận hơn một thế kỷ sản xuất và giao thương, nhãn hiệu "Since 1940" mang một ý nghĩa khác
Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp nhãn hiệu được chứng nhận "Nước mắm Since 1940 Cà Ná FISH SAUCE" (ngày 26 tháng 7 năm 2017); Hiệp hội Nước mắm Truyền thống Việt Nam, trên trang chính thức hiephoinuocmamtruyenthong.vn, đăng bài "'Nước mắm Cà Ná' Khánh Hoà 100 năm tinh hoa từ biển", ghi lại hơn một thế kỷ sản xuất và giao thương, cuối thế kỷ 19 đã nổi tiếng nhờ màu hổ phách và vị đậm đà hậu ngọt. Cổng thông tin chính thức của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Thuận, sonnptnt.ninhthuan.gov.vn, đăng bài chuyên đề về thương hiệu địa phương nước mắm "Quang Minh".
Nói thật: Cà Ná về hành chính thuộc Huyện Thuận Nam, không phải địa phận thành phố Phan Rang, cách nhau khoảng 30 km
Cần nói thật rằng Cà Ná về hành chính thuộc Huyện Thuận Nam, không nằm trong địa phận thành phố Phan Rang, hai nơi cách nhau khoảng 30 km; sau đợt sáp nhập tỉnh tháng 7 năm 2025, tỉnh Ninh Thuận sáp nhập vào Khánh Hòa, Cà Ná hiện về hành chính thuộc tỉnh Khánh Hòa (trang web của Hiệp hội Nước mắm Truyền thống Việt Nam đã đổi gọi là "Nước mắm Cà Ná Khánh Hòa"), là đơn vị hành chính khác với thành phố Phan Rang dù cùng thuộc tỉnh Khánh Hòa mới sáp nhập. Mục này nêu đúng tọa độ là điểm bán lẻ hàng khô trong chợ Phan Rang bán nước mắm Cà Ná, không phải bản thân nơi sản xuất. Các cách nói như "gần một thế kỷ" hay "hơn hai thế kỷ" được dẫn từ Hiệp hội Nước mắm Truyền thống Việt Nam và báo chí địa phương, mục này nêu đúng đây là đồng thuận truyền miệng của ngành chứ không phải niên đại khảo cổ chính xác. "Since 1940" là năm sử dụng của một nhãn hiệu cụ thể, không phải niên đại khởi nguồn của cả ngành nước mắm Cà Ná, mục này không gộp lẫn hai điều này.
Mua sao cho đúng điệu
- Sạp hàng khô ở chợ Phan Rang là điểm mua nước mắm Cà Ná tiện lợi nhất trong thành phố.
- Muốn đến gần nguồn hơn, có thể đến Xã Phước Diêm thuộc Huyện Thuận Nam để mua tận nơi.
- Khi mua nên chú ý nhãn hiệu và năm sản xuất ghi trên nhãn, tránh nhầm "Since 1940" là niên đại khởi nguồn của toàn ngành.
Nhìn thẳng vào gốc tích của chai nước mắm này
- Cà Ná về hành chính thuộc Huyện Thuận Nam, cách thành phố Phan Rang khoảng 30 km, không phải địa phận thành phố Phan Rang, mục này nêu đúng sự thật này.
- Sau đợt sáp nhập tỉnh năm 2025, Cà Ná được sáp nhập vào tỉnh Khánh Hòa, dù cùng tỉnh nhưng vẫn là đơn vị hành chính khác với thành phố Phan Rang.
- "Gần một thế kỷ" là đồng thuận truyền miệng của ngành, "Since 1940" là năm của một nhãn hiệu cụ thể, mục này không gộp lẫn hai điều này.
Mở nắp chai, nước mắm màu hổ phách tỏa mùi mặn nồng đậm đà — chai gia vị này chứa đựng nghề thủ công trăm năm của dải bờ biển cách đó ba mươi cây số, chợ Phan Rang chỉ là điểm khởi đầu của chặng đường cuối cùng trước khi nó lên bàn ăn của du khách.