Trước sạp chè ở số 3 đường Lê Lợi, từng muỗng cơm thốt nốt vàng nhạt được múc vào chén, chan nước cốt dừa lên, mùi caramen thoang thoảng hòa cùng mùi dừa bay ra — trái thốt nốt trong chén chè này thực ra được chở từ vùng Bảy Núi về tận Chợ Châu Đốc.
Một phần văn hóa "cây trời cho" vùng Bảy Núi, cơm thốt nốt mang mùi dừa đặc trưng
Cổng thông tin điện tử chính thức của tỉnh An Giang angiang.gov.vn trong bài "Sản phẩm từ thốt nốt vùng Bảy Núi" ghi nhận vùng Bảy Núi (huyện Tịnh Biên, huyện Tri Tôn) là nơi trồng thốt nốt chính, VinWonders, mia.vn xác nhận chéo các sản phẩm đặc sản liên quan. Mục từ "Thốt nốt" trên Wikipedia tiếng Việt ghi tên khoa học Borassus flabellifer cùng đặc tính đa dụng của loài cây này. Các sản phẩm từ thốt nốt thuộc về văn hóa "cây trời cho" của người Khmer — mọi bộ phận của cây đều có công dụng riêng, đặc trưng của chén chè này là dùng cơm thốt nốt nấu cùng đường thốt nốt, mang mùi dừa đặc trưng và vị caramen thoang thoảng, khác với chè đậu xanh nước cốt dừa thông thường phổ biến khắp Việt Nam.
Nói thật: địa phận Châu Đốc không phải vùng trồng, sạp chợ chỉ là điểm bán của thành phố cửa ngõ
Cần nói thật rằng việc trồng và chế biến thốt nốt chủ yếu tập trung ở huyện Tịnh Biên và huyện Tri Tôn vùng Bảy Núi, bản thân địa phận thành phố Châu Đốc không phải vùng trồng thốt nốt. Châu Đốc là thành phố cửa ngõ vào vùng Bảy Núi và tuyến du lịch hành hương, các sản phẩm chế biến như chè thốt nốt, bánh thốt nốt được bày bán rộng rãi ở Chợ Châu Đốc và các sạp trong thành phố, bảng này nêu đúng các điểm neo như đường Lê Lợi là điểm bán trong thành phố chứ không phải nơi sản xuất. Muốn truy về cội nguồn của chén chè này, phải tiếp tục đi đến tận những vườn thốt nốt ở vùng Bảy Núi.
Mua sao cho đúng điệu
- Khu vực số 3 đường Lê Lợi và trong Chợ Châu Đốc đều có sạp hàng, có thể so sánh tại chỗ độ ngọt và độ sánh giữa các sạp.
- Cách ăn truyền thống là ướp lạnh rồi thưởng thức, đặc biệt giải nhiệt trong ngày nắng nóng.
- Nếu muốn truy tận gốc, có thể sắp xếp đến tận vườn thốt nốt ở huyện Tịnh Biên, huyện Tri Tôn vùng Bảy Núi để tìm hiểu.
Nhìn thẳng vào gốc tích của chén chè này
- Vùng trồng thực sự của cây thốt nốt ở huyện Tịnh Biên và huyện Tri Tôn vùng Bảy Núi, bản thân địa phận Châu Đốc không trồng thốt nốt.
- Châu Đốc là thành phố cửa ngõ vào tuyến du lịch hành hương vùng Bảy Núi, sạp chợ là điểm bán chứ không phải vùng trồng.
- Các sản phẩm từ thốt nốt này là phần mở rộng của văn hóa "cây trời cho" người Khmer, không phải kỹ nghệ bản địa gốc của Châu Đốc.
Múc muỗng cơm thốt nốt cuối cùng còn phảng phất mùi caramen, mới nhớ ra vị ngọt này đã đi một chặng đường khá xa — từ ngọn cây vùng Bảy Núi, lắc lư về đến sạp chè Chợ Châu Đốc, rồi rơi vào chén trong tay du khách.