Trong khu sạp hàng khô và thổ sản của chợ Đà Lạt, từng túi bông atiso khô, từng lọ cao atiso xếp trên kệ - atiso Đà Lạt là một trong những di sản nông nghiệp thuộc địa Pháp đại diện tiêu biểu nhất của thành phố cao nguyên này, toàn cây có thể pha trà, nấu cao, chế biến món ăn, là món quà tặng thường gặp du khách mang về.
Lịch sử du nhập từ Pháp thập niên 1940 được truyền thông chính thức ghi chép
Tạp chí Công Thương (cơ quan trực thuộc Bộ Công Thương) từng có bài viết chuyên đề "Atiso - Dược liệu vàng trên đất Lâm Đồng" ghi nhận người Pháp du nhập cây atiso vào Việt Nam khoảng thập niên 1940, phát triển thành đặc sản dưới khí hậu thổ nhưỡng Đà Lạt. Nhiều thương hiệu nông sản độc lập và truyền thông du lịch cũng xác nhận chéo Đà Lạt là vùng trồng atiso lớn nhất Việt Nam. Atiso (phiên âm từ tiếng Pháp Artichaut) do thực dân Pháp du nhập, là trường hợp điển hình "di sản nông nghiệp thuộc địa Pháp chuyển hóa thành đặc sản bản địa".
Làm rõ thật thà: món quà tặng chứ không phải món ăn vặt ăn ngay tại chỗ
Đáng nói rõ, toàn cây atiso có thể pha trà, nấu cao, chế biến món ăn (hầm canh), là mặt hàng thường gặp trong thị trường quà tặng Đà Lạt, chứ không phải món ăn vặt ăn ngay tại chỗ, do đó bài viết này xếp vào hàng sưu tầm chứ không phải món phải ăn trên đường phố. Trên thị trường thỉnh thoảng có tình trạng trà trộn nguyên liệu kém chất lượng, nên chọn mua thương hiệu nông sản có uy tín, tránh mua phải sản phẩm chất lượng không đồng đều.
Mua thế nào cho có bảo đảm
- Chọn mua thương hiệu nông sản có uy tín, tránh mua phải sản phẩm trà trộn nguyên liệu kém chất lượng.
- Trà atiso, cao, hàng khô đều là hình thức quà tặng thường gặp, có thể chọn theo mức độ tiện mang theo.
- Khu sạp thổ sản chợ Đà Lạt tập trung nhiều nơi bán, có thể so sánh giá cả và chất lượng vài sạp trước khi mua.
Nhìn nhận thật thà về vị thế của mặt hàng nông sản này
- Bản chất là đặc sản bản địa chuyển hóa từ di sản nông nghiệp thuộc địa Pháp, không phải món ăn truyền thống Việt Nam.
- Thuộc mặt hàng quà tặng chứ không phải món ăn vặt ăn ngay tại chỗ, do đó bài viết này xếp vào cấp độ sưu tầm.
- Trên thị trường thỉnh thoảng có tình trạng trà trộn nguyên liệu kém chất lượng, khi mua cần lưu ý uy tín thương hiệu.
Một túi trà atiso mang về nhà đựng cả di sản nông nghiệp mà thực dân Pháp để lại gần trăm năm trước, loài cây du nhập vào thập niên 1940 này, nay đã là một trong những món quà tặng đại diện tiêu biểu nhất của khu sạp thổ sản chợ Đà Lạt, khi mua nhớ nhìn kỹ thương hiệu một lần, đặc sản cao nguyên này mới mua được yên tâm.