Giữa sông Hương có một cồn nhỏ rộng khoảng 23 héc-ta, gọi là Cồn Hến, phải đi qua một cây cầu sắt chỉ đủ cho người đi bộ và xe máy mới đến được. Trên đảo đến nay vẫn là khu dân cư bình thường, không phải khu du lịch, một tô cơm hến có thành phần rất dân dã: cơm trắng để nguội phủ lên trên thịt hến đã xào, chan nước hến, rồi rắc thêm đậu phộng, tóp mỡ, da heo chiên giòn, hành phi, bắp chuối bào sợi và một nắm lớn rau sống — nóng lạnh đan xen, giòn mềm cùng tồn tại, là sự kết hợp về kết cấu mà người phương xa chỉ ăn một lần là khó quên.
Từ xóm nghèo đến món ăn đại diện của cả thành phố
Tổng cục Du lịch Việt Nam cùng các trang truyền thông du lịch chủ lưu như VinWonders, Vietravel đều xếp cơm hến vào danh sách các món ăn đại diện của Huế, mạch nguồn Cồn Hến là nơi khởi nguồn của món ăn này được ghi chép rõ ràng trong địa chí địa phương, cách trung tâm thành phố khoảng 3 km. Quán Hoa Đông trên đường Ưng Bình đã kinh doanh hơn 36 năm, là một trong những quán lâu đời được du khách ghé thăm nhiều nhất.
Đính chính thành thật: không phải triều đình ban thưởng, mà là trí tuệ sinh tồn của người dân
Trên mạng lưu truyền câu chuyện kiểu 'vua Gia Long triều Nguyễn miễn thuế cho Cồn Hến', loại câu chuyện khởi nguồn cung đình này phần lớn xuất hiện trong các bài viết tiếp thị du lịch, thuộc dạng giai thoại truyền miệng, chưa tìm được tài liệu gốc nào để đối chứng. Mạch nguồn đáng tin hơn là những cư dân di cư đến Cồn Hến từ những năm đầu có cuộc sống nghèo khó, tận dụng nguyên liệu sẵn có, dùng cơm nguội qua đêm trộn với thịt hến và nước hến, phát triển thành món ăn dân dã này, sau này mới được ca ngợi là 'món ngon của người nghèo'. Cách ăn ra đời từ cảnh nghèo khó bức bách này, ngược lại lại trở thành tô cơm tiêu biểu nhất của Huế.
Ăn ở Cồn Hến như thế nào
- Trên đảo vẫn là khu dân cư sinh sống bằng nghề chính, không gian ăn uống dân dã, đừng kỳ vọng cách trang trí và phục vụ như khu du lịch.
- Quán Hoa Đông trên đường Ưng Bình đã kinh doanh hơn 36 năm, là một trong những lựa chọn quán lâu đời được du khách ghé thăm nhiều nhất.
- Gọi món bằng tiếng Việt có thể nói 'Cho tôi một tô cơm hến'.
Đừng để câu chuyện tiếp thị đánh lừa
- 'Triều Nguyễn miễn thuế' là cách nói lãng mạn hóa thường thấy trong các bài viết du lịch, chưa thấy tài liệu gốc đối chứng.
- Xuất thân đáng tin hơn là món ăn dân dã do cư dân nghèo khó tận dụng nguyên liệu sẵn có phát triển nên, danh xưng là 'món ngon của người nghèo' chứ không phải ngự thiện cung đình.
- Bản thân Cồn Hến không phải khu du lịch hóa, chuẩn bị tâm lý trước khi đến sẽ giúp bạn gần hơn với đời sống thường ngày thực sự của người dân địa phương.
Một tô cơm được cố ý để nguội, thứ nó chứa đựng thực ra là cả một sự nghèo khó và sức bền bỉ của một hòn đảo trong quá khứ, đáng được ghi nhớ hơn bất kỳ truyền thuyết cung đình nào.