Trên đường Trần Hưng Đạo, biển hiệu cơm cháy Việt Hưng kéo dài đến tận số nhà 848, từng miếng cơm cháy vàng ruộm giòn tan chất thành từng đống nhỏ, du khách vừa nếm thử vừa nhét đầy vào vali — con đường này chính là trung tâm của cái mà người Ninh Bình gọi là "phố cơm cháy".
Được Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận năm 2012, sản lượng toàn tỉnh khoảng 500 tấn mỗi năm
Mục từ "Cơm cháy" trên Wikipedia tiếng Việt ghi rõ, ngày 1/8/2012 Tổ chức Kỷ lục châu Á tại Faridabad, Ấn Độ đã chính thức công nhận cơm cháy Ninh Bình là "Kỷ lục châu Á" và đưa vào danh sách mười đặc sản Việt Nam. Mục từ này cũng ghi lại rằng nghề này phát triển dọc theo quốc lộ 1 ở (huyện Hoa Lư cũ), Nam Hoa Lư, Tam Điệp..., toàn tỉnh có khoảng 15 doanh nghiệp cộng thêm 10 cơ sở nhỏ đăng ký sản xuất, sản lượng cung ứng hàng năm khoảng 500 tấn. Trang chuyên đề du lịch nông thôn của Tổng cục Du lịch Việt Nam nongthon.vietnamtourism.gov.vn cũng có bài riêng xếp đây là đặc sản tiêu biểu của cố đô, các trang du lịch độc lập luhanhvietnam.com.vn, mia.vn xác nhận chéo cách chế biến và mô tả độ giòn.
Nói thật: câu chuyện về người sáng lập chỉ tìm thấy trên các trang thương hiệu, không phải sử liệu đã được kiểm chứng
Cần nói thật rằng về người sáng lập nghề này và niên đại chính xác, các trang tự quảng bá của thương hiệu như comchayninhbinh.vn, comchayhoalu.vn lưu truyền một câu chuyện kể rằng cuối thế kỷ 19 có một thanh niên tên Đinh Hoàng Thăng (hay Hoàng Thăng) học nghề tại một quán ăn người Hoa ở Hà Nội rồi về quê mở tiệm, sau kết thông gia với chủ quán mà phát triển nghề này lên. Nhưng cách kể này chỉ xuất hiện trên các trang quảng bá thương hiệu và một số báo du lịch đăng lại, không có sử liệu nhà nước hay tài liệu học thuật nào có thể đối chiếu xác minh danh tính thật và niên đại chính xác của người sáng lập, bảng này nêu đúng đây là câu chuyện khởi nguồn thương hiệu lưu truyền trong dân gian, không dùng cách nói "tiệm trăm năm" như một khẳng định sử liệu. Sự kiện cụ thể có thể kiểm chứng chỉ có việc Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận năm 2012 — đây là một tổ chức kỷ lục dân gian, không phải cơ quan nhà nước, nhưng bản thân sự kiện công nhận này có thể đối chiếu chéo.
Ăn sao cho đúng điệu
- Cơm cháy Việt Hưng (số 848 đường Trần Hưng Đạo, phường Tân Thành) là thương hiệu có tiếng xuất khẩu sang Nhật, Hàn, hợp làm quà biếu.
- Các thương hiệu Cố Đô, Hoa Lư cũng có điểm bán dọc phố, có thể ghé nhiều sạp so sánh độ giòn và vị nước sốt thịt băm.
- Chiên xong ăn liền là ngon nhất, để lâu sẽ bị ỉu mềm, nên ăn hết sớm sau khi mua.
Nhìn thẳng vào gốc tích của miếng cơm cháy này
- Câu chuyện học nghề của người sáng lập chỉ thấy trên các trang tự quảng bá của thương hiệu, không có sử liệu nhà nước hay tài liệu học thuật nào đối chiếu xác minh được.
- Sự công nhận năm 2012 đến từ Tổ chức Kỷ lục châu Á, một tổ chức kỷ lục dân gian chứ không phải giải thưởng nhà nước, bảng này nêu đúng tính chất này.
- Sản lượng 500 tấn/năm là quy mô ngành của toàn tỉnh với 15 doanh nghiệp cộng 10 cơ sở nhỏ, không phải sản lượng của riêng một tiệm nào.
Cắn miếng cơm cháy, vị béo và mùi cháy thơm vỡ tan trong miệng, món ăn này có truy được về một cái tên hay một năm chính xác nào đó hay không có lẽ không còn quan trọng, điều còn đọng lại là bao thế hệ người làm nghề trên con phố này, đã biến phần cơm cháy tưởng bỏ đi thành hương vị đầu bảng của cả một cố đô.