Trên sạp quà lưu niệm ở chợ trung tâm thành phố Bắc Ninh, từng hộp bánh nếp vuông vắn gói giấy dầu xếp ngay ngắn, người bán buột miệng là kể ngay được giai thoại đằng sau cái tên "bánh phu thê" — đây là biểu tượng món ăn nhận diện cao nhất toàn Bắc Ninh, thường được nhắc cùng phở và múa rối nước như đại diện văn hóa Bắc Ninh, nhưng mảnh đất nó thực sự bén rễ lại nằm ngoài thành phố, ở thị xã Từ Sơn.
VnExpress, báo Quân đội Nhân dân, Tổng cục Du lịch cùng xác nhận chéo biểu tượng số một Bắc Ninh
Nhiều bài viết độc lập trên VnExpress, báo Quân đội Nhân dân (qdnd.vn), cổng thông tin du lịch nông thôn của Tổng cục Du lịch (nongthon.vietnamtourism.gov.vn) cùng xác nhận chéo, món bánh này làm từ bột nếp bọc nhân đậu xanh và dừa nạo rồi hấp chín, kết cấu dẻo mềm mang hương dừa, đóng gói thành từng đôi, là biểu tượng món ăn có độ nhận diện toàn quốc cao nhất của Bắc Ninh, là "đặc sản đại diện Bắc Ninh" trong nhận thức phổ biến của du khách.
Nói thật: gốc thực sự ở phường Đình Bảng, giai thoại hoàng hậu chưa được xác thực sử liệu
Cần nói thật rằng gốc thực sự của bánh này ở phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, không nằm trong địa phận thành phố Bắc Ninh, bảng này đặt tọa độ tại điểm bán hàng tiêu biểu đã xác nhận trong địa phận thành phố, nêu đúng thực tế chứ không tự nhận là sáng tạo gốc của thành phố Bắc Ninh. Còn về giai thoại xuất xứ — hoàng hậu thời Lý Anh Tông tự tay làm bánh gửi ra biên ải, vì thế mà có tên "phu thê" — nhiều nguồn đều lặp lại cùng một phiên bản, nhưng không tra được sử liệu độc lập nào đối chiếu năm chính xác, bảng này không sử dụng một năm cụ thể, nêu đúng đây là giai thoại địa phương lưu truyền rộng rãi nhưng chưa được xác thực.
Ăn sao cho đúng điệu
- Chợ trung tâm và cửa hàng quà lưu niệm thành phố Bắc Ninh phổ biến có bán, thích hợp mua ngay trước khi rời đi.
- Cách ăn truyền thống là pha một ấm trà nóng, từ từ thưởng thức tầng vị dẻo của nếp và dừa.
- Muốn tìm về gốc thật, có thể sắp xếp ghé thăm phường Đình Bảng ở thị xã Từ Sơn.
Nhìn thẳng vào gốc tích của chiếc bánh này
- Gốc thực sự ở phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, không nằm trong địa phận thành phố Bắc Ninh, bảng này đặt tọa độ tại điểm bán hàng trong thành phố.
- Giai thoại "hoàng hậu thời Lý Anh Tông làm bánh" được nhiều nguồn lặp lại nhưng không tra được sử liệu độc lập đối chiếu năm chính xác.
- Độ nổi tiếng toàn quốc khiến du khách xem đây là "đặc sản đại diện Bắc Ninh", nhưng độ nổi tiếng đó không đồng nghĩa với gốc sản xuất nằm trong địa phận thành phố.
Bóc lớp giấy dầu, cắn một miếng bánh dẻo mềm mang hương dừa, tên tuổi món bánh này đã vang khắp cả nước, nhưng quê hương thật sự của nó vẫn luôn là phường Đình Bảng, ngoài địa phận thành phố.