Bản đồ Ẩm thực VN
Photo: Lionel Ng from Singapore / CC BY-SA 2.0

Bánh ít lá gai

Cái nôi tay nghề được công nhận nằm ở thôn Trung Tín 1 huyện bên cạnh, thành phố Quy Nhơn cũng có cơ sở sản xuất hợp pháp
📍 Quy Nhơn - khu vực thành phố Quy Nhơn cũ, phường Nguyễn Văn Cừ (khu vực số 128 đường Chương Dương)🏆 Cấp độ đặc trưng · Tráng miệng🌱 Nếp nhuộm đen bằng lá gai, bọc nhân đậu xanh rồi hấp chín

Số 128 đường Chương Dương, trong quán Thanh Liêm từng chiếc bánh nếp đen tuyền xếp ngay ngắn, bóc lớp lá chuối ra, hương thơm ngọt của nhân đậu xanh xộc lên mũi, đây là bánh ít lá gai, một trong những món quà đặc sản đại diện nhất của Bình Định.

Báo chính thống ghi chép nhãn hiệu tập thể, nhiều trang truyền thông du lịch xác nhận chéo vị thế đại diện

Báo chính thống địa phương Báo Gia Lai điện tử (nguyên là Báo Bình Định, sáp nhập tỉnh vào tháng 7-2025) có bài viết chuyên đề ghi chép thôn Trung Tín 1 thuộc huyện Tuy Phước là nơi khởi nguồn và trung tâm tay nghề của nhãn hiệu tập thể bánh này "Bánh Ít lá gai Bình Định" (được phê duyệt năm 2017), nhiều trang truyền thông du lịch độc lập như VinWonders, crystalbay xác nhận chéo đây là món quà đặc sản đại diện của Quy Nhơn/Bình Định.

Làm rõ thật thà: cái nôi tay nghề được công nhận ở thôn Trung Tín 1 huyện bên cạnh, Quy Nhơn không phải nơi khởi nguồn

Cần nói thẳng, "cái nôi" tay nghề được công nhận của loại bánh này là thôn Trung Tín 1, xã Tuy Phước thuộc huyện Tuy Phước cũ, không phải nguyên bản của thành phố Quy Nhơn; nhưng theo báo chính thống Báo Gia Lai đưa tin, khoảng 30 hộ sản xuất được cấp nhãn hiệu tập thể "Bánh Ít lá gai Bình Định" phân bố ở nhiều địa giới như Tuy Phước, Tây Sơn, Hoài Nhơn và thành phố Quy Nhơn, bản thân thành phố Quy Nhơn thật sự có cơ sở sản xuất và cửa hàng bán lẻ hợp pháp (như điểm neo Thanh Liêm của bài viết này), không phải hoàn toàn du nhập từ nơi khác. Về truyền thuyết loại bánh này bắt nguồn từ việc công chúa thời Hùng Vương cải tiến bánh chưng, nguồn khảo chứng đều là chuyện dân gian do các trang tiếp thị du lịch thuật lại, chưa thấy sử liệu có thẩm quyền chứng minh, bài viết này thành thật đánh dấu đây là truyền thuyết chứ không phải sử thật.

🌿
Nếp nhuộm đen bằng lá gai bọc nhân đậu xanhNếp được nhuộm đen tuyền bằng lá gai, bọc nhân đậu xanh rồi hấp chín, gói bằng lá chuối.
🏷️
Nhãn hiệu tập thể được phê duyệt năm 2017Báo chính thống địa phương ghi chép nhãn hiệu tập thể "Bánh Ít lá gai Bình Định" bao gồm khoảng 30 hộ sản xuất.
📰
Nhiều trang truyền thông du lịch xác nhận chéo vị thế đại diệnVinWonders, crystalbay và các trang truyền thông độc lập khác đều liệt vào hàng quà đặc sản đại diện của Quy Nhơn/Bình Định.
📍
Cái nôi tay nghề được công nhận ở thôn Trung Tín 1 huyện bên cạnhBáo chính thống ghi chép rõ ràng thôn Trung Tín 1 thuộc huyện Tuy Phước mới là trung tâm khởi nguồn của tay nghề này.

Mua thế nào cho đúng vị

  • Khi mua nên để ý lớp lá chuối gói có nguyên vẹn chắc chắn hay không, là cách đơn giản để đánh giá chất lượng thủ công.
  • Mang theo làm quà rất tiện, để nhiệt độ thường có thể bảo quản vài ngày, thích hợp mang về Đài Loan chia sẻ.
  • Thanh Liêm tại số 128 đường Chương Dương là cửa hàng có địa chỉ cụ thể, hợp pháp trong khu vực thành phố Quy Nhơn có thể kiểm chứng.

Nhìn nhận thật thà về cái nôi của tay nghề này

  • Cái nôi tay nghề được công nhận là thôn Trung Tín 1 huyện Tuy Phước bên cạnh, không phải phát minh nguyên bản của thành phố Quy Nhơn.
  • Bản thân thành phố Quy Nhơn thật sự có nhà sản xuất hợp pháp, không phải sản phẩm hoàn toàn du nhập từ nơi khác.
  • Truyền thuyết công chúa thời Hùng Vương cải tiến bánh chưng có nguồn khảo chứng đều do tiếp thị thuật lại, bài viết này thành thật đánh dấu là truyền thuyết.

Cắn một miếng bánh ít lá gai, hương ngọt đậm đà của nhân đậu xanh tan trong miệng, cái nôi của tay nghề này tuy ở một ngôi làng nhỏ thuộc huyện bên cạnh, nhưng quán cũ hợp pháp trong khu vực thành phố Quy Nhơn tiếp nhận là tay nghề làm bánh chung của cả Bình Định, chứ không phải bịa ra một huyền thoại khởi nguồn của riêng mình.