Trên gác bếp, từng dải thịt bò treo lủng lẳng, năm này qua năm khác được khói củi hun thấm, thịt săn chắc mang mùi khói đặc trưng — đây là trí khôn bảo quản thịt lâu đời của người vùng núi, còn bí quyết của phiên bản Cao Bằng nằm ở một loại gừng núi chỉ nơi này mới có.
Báo chính thống xác nhận chéo đặc sản cửa ngõ của Cao Bằng, dùng gừng núi bản địa làm điểm khác biệt
Báo Đảng bộ tỉnh Cao Bằng và báo Đại Đoàn Kết (cơ quan ngôn luận Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) xác nhận chéo, nguyên văn trên daidoanket.vn mở đầu rõ ràng bằng "đến vùng đất Cao Bằng, thưởng thức thịt bò hun khói", không giới hạn riêng cho huyện nào khác, được xác định là không mâu thuẫn với địa phận thành phố Cao Bằng, thành phố Cao Bằng là thành phố cửa ngõ, chợ và cửa hàng trong thành phố phổ biến có bán. Cách làm là dải thịt bò hoặc trâu sau khi ướp được treo trên gác bếp, hun khói bằng củi trong thời gian dài cho khô, món này dùng giống gừng núi bản địa của Cao Bằng "khinh phja" (gừng núi) để nêm nếm, làm điểm khác biệt nhận diện so với thịt khô cùng loại ở các vùng khác.
Nói thật: thịt bò hun khói là truyền thống chung liên tỉnh của vùng núi Tây Bắc, Đông Bắc Việt Nam, không phải riêng có ở Cao Bằng
Cần nói thật rằng thịt bò/trâu gác bếp hun khói là truyền thống bảo quản thịt phổ biến liên tỉnh chung của toàn vùng núi Tây Bắc, Đông Bắc Việt Nam, các tỉnh Sơn La, Điện Biên, Hà Giang cũng nổi tiếng về món này, không phải riêng có ở Cao Bằng. Đáng để đối chiếu là bộ sưu tập này ở mục thịt bò khô cùng loại của thành phố Sa Pa cũng đã nêu thật rằng "bắt nguồn từ trí khôn của người Thái đen, phổ biến thấy ở Sơn La, Điện Biên, Hà Giang... toàn vùng Tây Bắc, không phải riêng có ở Sa Pa, Sa Pa chỉ là một trong những điểm hoạt động sôi nổi của thị trường quà lưu niệm du lịch". Mục này áp dụng đúng lối viết nêu thật nhất quán đó. Số ngày hun khói chính xác các nguồn có phần khác nhau (hai cách nói 2-3 ngày và 15-20 ngày), cách nói trước có thể mô tả công đoạn sơ bộ, cách nói sau có thể chỉ toàn bộ quá trình bao gồm cả ướp và ủ chín, bảng này không cố gộp chung thành một con số duy nhất.
Ăn sao cho đúng điệu
- Chợ cửa ngõ và cửa hàng thành phố Cao Bằng phổ biến có bán, thích hợp làm quà lưu niệm mang theo đường xa.
- Cách ăn truyền thống là xé thành sợi nhỏ, chấm muối ớt hoặc ăn trực tiếp, cảm nhận mùi thơm khói.
- Khi chọn mua có thể để ý màu thịt và mức độ hun khói, đánh giá công đoạn phơi khô đã đạt hay chưa.
Nhìn thẳng vào gốc tích của dải thịt khô này
- Thịt bò hun khói là truyền thống bảo quản thịt chung liên tỉnh của vùng núi Tây Bắc, Đông Bắc Việt Nam, không phải riêng có ở Cao Bằng.
- Bộ sưu tập này ở mục cùng loại của Sa Pa đã nêu thật tình huống tương tự, mục này áp dụng đúng lối viết nêu thật nhất quán đó.
- Số ngày hun khói các nguồn có cách nói khác nhau, bảng này không cố gộp chung thành một con số duy nhất, nêu đúng sự khác biệt.
Xé một sợi thịt bò hun khói bỏ vào miệng, vị cay nồng của gừng núi hòa cùng mùi khói củi lan trong miệng, dải thịt khô này có thể ở đâu trong vùng núi Tây Bắc cũng ăn được, nhưng hương vị mà người Cao Bằng nêm nếm bằng gừng núi của riêng mình, vẫn luôn là vị mà lữ khách nhớ mãi.